Phòng họp để điều hòa quá lạnh, bạn ngồi co ro suốt buổi và muốn nhờ người đồng nghiệp nước ngoài bên cạnh chỉnh lại. Bạn định buột miệng “Turn it down”, rồi kịp nhận ra câu ấy nghe như một mệnh lệnh. Người bản ngữ trong tình huống này thường mở lời bằng một câu khác hẳn: “Would you mind turning the air conditioning down a bit?”
Cấu trúc would you mind là mẫu câu hỏi lịch sự dùng khi bạn nhờ người khác làm một việc gì đó, hoặc khi bạn xin phép để chính mình làm việc gì đó. Nghĩa đen của nó là “bạn có thấy phiền không”, và chính nghĩa đen ấy tạo ra hai điều người học hay vướng: dạng động từ đi sau, và cách trả lời sao cho người nghe hiểu đúng ý bạn.
Bài này đi qua từng nhánh theo đúng thứ tự bạn cần dùng: công thức nhờ vả với V-ing, công thức xin phép với mệnh đề if, bảng các cách đáp khi bạn đồng ý và khi bạn muốn từ chối, khác biệt giữa “Do you mind” với “Would you mind”, rồi đến dạng trang trọng ít gặp và những lỗi hay bị trừ điểm.
Phần đáng dừng lại lâu nhất nằm ở cách trả lời, bởi vì đây là chỗ một câu đáp tưởng là đồng ý lại bị hiểu thành từ chối. Nếu bạn đang dựng lại nền ngữ pháp từ đầu, chuyên đề này nằm trong khóa học tiếng Anh 1 kèm 1 cho người mất gốc.
Công thức would you mind + V-ing khi bạn nhờ người khác làm gì
Khi việc cần làm thuộc về người nghe, cấu trúc would you mind lấy công thức Would you mind + V-ing? Bạn đặt động từ chỉ việc muốn nhờ ở dạng thêm đuôi -ing, không thêm “to” phía trước, và cũng không để động từ ở dạng trần.
Lý do nằm ở bản thân động từ “mind”. Nó thuộc nhóm động từ nhận V-ing làm tân ngữ, giống enjoy, avoid, finish hay suggest, nên câu “Would you mind to open the window?” sai ngay từ hình thức chứ không phải sai về nghĩa. Nếu bạn muốn hệ thống lại toàn bộ nhóm động từ này, bài cấu trúc V-ing liệt kê đầy đủ những trường hợp phải dùng đuôi -ing.
| Ý bạn muốn diễn đạt | Công thức | Người thực hiện hành động | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Nhờ người nghe làm một việc | Would you mind + V-ing? | Người nghe | Would you mind closing the door? |
| Nhờ người nghe đừng làm một việc | Would you mind not + V-ing? | Người nghe | Would you mind not talking so loudly? |
| Xin phép để chính mình làm một việc | Would you mind if + S + V quá khứ đơn? | Người nói | Would you mind if I opened the window? |
Bạn hãy để ý dòng thứ hai trong bảng, vì đây là chỗ sai kín đáo nhất. Từ “not” đứng ngay trước V-ing chứ không kéo theo trợ động từ nào, nên câu đúng là “Would you mind not smoking here?” chứ không phải “Would you mind don’t smoke here?”. Cách nói này rất hữu dụng khi bạn cần đề nghị ai đó dừng một hành vi mà vẫn giữ được không khí dễ chịu.
Trong hội thoại thật, người bản ngữ hay thêm một vế mềm hóa phía sau để câu bớt đường đột, chẳng hạn “Would you mind waiting here for a few minutes?” hoặc “Would you mind giving me a hand with these boxes?”. Vế thêm ấy không đổi công thức, nó chỉ làm rõ phạm vi của việc bạn nhờ.
Cấu trúc would you mind if + S + V quá khứ đơn khi bạn xin phép
Đến đây bài học rẽ sang nhánh thứ hai. Khi việc cần làm thuộc về chính bạn chứ không thuộc về người nghe, câu phải có thêm một chủ ngữ, và công thức chuẩn mực là Would you mind if + S + V quá khứ đơn? Câu quen thuộc nhất là “Would you mind if I opened the window?”, nghĩa là bạn có phiền không nếu tôi mở cửa sổ.
| Tình huống | Dạng quá khứ (chuẩn mực) | Dạng hiện tại (khẩu ngữ) |
|---|---|---|
| Xin phép mở cửa sổ | Would you mind if I opened the window? | Would you mind if I open the window? |
| Xin phép dùng điện thoại của bạn | Would you mind if I used your phone? | Would you mind if I use your phone? |
| Xin phép ngồi cạnh đây | Would you mind if I sat here? | Would you mind if I sit here? |
Câu hỏi bật ra ngay lúc này là tại sao một việc sắp làm lại chia ở thì quá khứ. Dạng quá khứ ở đây không chỉ thời gian mà tạo khoảng cách, giống hệt cách bạn nói “If I were you” cho một giả định ở hiện tại.
Khoảng cách hình thức ấy làm lời xin phép nghe nhẹ đi, vì bạn đang đặt việc mình muốn làm ra xa một chút thay vì đẩy thẳng nó vào người nghe.
Bạn cần biết thêm một điều mà nhiều tài liệu dạy tuyệt đối rồi khiến người học hoang mang khi nghe người bản ngữ nói. Dạng hiện tại “Would you mind if I open the window?” vẫn được dùng rộng rãi trong khẩu ngữ, đặc biệt là tiếng Anh Mỹ, và người nghe hiểu bình thường.
Điểm khác nhau là sắc thái: dạng quá khứ nghe giữ ý và trang trọng hơn, dạng hiện tại nghe thân mật và trực tiếp hơn. Trong bài kiểm tra hay trong thư từ công việc, bạn cứ chọn dạng quá khứ đơn cho an toàn.
Hai nhánh này khác nhau ở chỗ ai là người ra tay, nên bạn hãy lấy đó làm mốc phân biệt. Câu “Would you mind opening the window?” nghĩa là bạn nhờ người kia mở cửa sổ, còn câu “Would you mind if I opened the window?” nghĩa là bạn tự mở và chỉ hỏi ý người kia. Cùng một cái cửa sổ, hai câu giao hai việc cho hai người khác nhau.
Có một điểm cần nói rõ để bạn khỏi thấy hai nhánh mâu thuẫn nhau. Luật “mind đi với V-ing” nói về phần đứng ngay sau động từ mind với vai trò tân ngữ. Ở nhánh xin phép, phần theo sau lại là một mệnh đề bắt đầu bằng “if”, tức là một cấu trúc khác hẳn về mặt ngữ pháp, nên nó không phá vỡ luật kia mà nằm song song với luật kia.
Bảng cách trả lời câu hỏi would you mind và cái bẫy Yes/No
Đây là phần giá trị nhất của cả bài, và cũng là chỗ cấu trúc would you mind hay bị dùng ngược ý. Vì “mind” nghĩa là “thấy phiền”, nên khi bạn muốn nói “được thôi, tôi giúp” mà đáp thẳng vào trục yes/no của câu hỏi, câu đáp lại phải mang hình thức phủ định. Bạn đang trả lời cho câu hỏi “bạn có thấy phiền không”, và câu trả lời của người sẵn lòng giúp là “không, tôi chẳng phiền gì cả”.
| Ý bạn muốn nói | Câu đáp | Nghĩa đen của câu đáp | Dùng khi nào |
|---|---|---|---|
| Đồng ý, sẵn lòng | No, not at all. | Không, tôi chẳng phiền chút nào. | Mọi tình huống, kể cả trang trọng |
| Đồng ý, sẵn lòng | Not at all. | Chẳng phiền chút nào. | Bản rút gọn, dùng hằng ngày |
| Đồng ý, nhấn mạnh | Of course not. / No, of course not. | Tất nhiên là không phiền rồi. | Từ trấn an bạn bè đến môi trường công sở, khách hàng |
| Đồng ý, thân mật | Sure, go ahead. | Được, cứ tự nhiên. | Khi người kia xin phép làm gì đó, giữa bạn bè hoặc đồng nghiệp thân |
| Từ chối, giữ ý | I’d rather you didn’t. | Tôi mong bạn đừng làm vậy. | Khi người kia xin phép làm gì đó |
| Từ chối, giữ ý | Actually, I’d prefer it if you didn’t. | Thật ra tôi muốn bạn đừng làm vậy hơn. | Khi cần mềm hơn nữa |
| Từ chối, thẳng thắn | Sorry, I’m afraid I do. | Xin lỗi, tôi e là tôi có thấy phiền. | Khi bạn buộc phải nói không rõ ràng |
Bốn dòng đầu bảng đều mang hình thức phủ định, và đó chính là nghịch lý làm người học lúng túng. Nếu bạn đáp gọn lỏn “Yes” theo đúng nghĩa đen, câu của bạn thành “vâng, tôi thấy phiền”, tức là bạn vừa từ chối trong khi định giúp.
Trong lời nói hằng ngày, người bản ngữ đôi khi vẫn buột ra “Yeah, sure” và người nghe vẫn hiểu là đồng ý nhờ ngữ điệu, nhưng một chữ “Yes” đứng trơ một mình thì dễ gây hiểu nhầm, nên bạn hãy tránh nó.
Có một lối thoát rất tiện cho người mới, miễn là bạn chọn đúng nhánh. Ở nhánh nhờ vả, bạn đáp gọn bằng “Sure”, “No problem” hay “Of course”. Ở nhánh xin phép, bạn đáp bằng “Sure, go ahead”, “Please do” hay “Of course, here you are”. Khi bạn chưa kịp nghĩ ra dạng phủ định cho đúng, hãy dùng nhóm câu này theo đúng nhánh, vì chúng an toàn và nghe rất tự nhiên.
Cách từ chối lịch sự trước câu hỏi would you mind
Từ chối là chỗ dễ làm mất lòng nhất, nên tiếng Anh có sẵn vài khuôn câu để bạn nói không mà vẫn giữ được quan hệ.
Khuôn phổ biến nhất là “I’d rather you didn’t”, một cách nói mượn thì quá khứ để tạo khoảng cách y hệt nhánh xin phép ở trên. Nếu bạn muốn hiểu kỹ vì sao câu này chia quá khứ, bài cấu trúc would rather giải thích trọn vẹn nhánh hai chủ ngữ của nó.
- Would you mind if I took this seat? — I’d rather you didn’t — I’m keeping it for a friend. (Tôi mong bạn đừng, tôi đang giữ chỗ cho một người bạn.)
- Would you mind if I called you tonight? — Actually, I’d prefer it if you didn’t. Could we talk tomorrow morning? (Thật ra tôi mong bạn đừng gọi. Sáng mai mình nói chuyện được không?)
- Would you mind if I smoked here? — Sorry, I’m afraid I do. This is a non-smoking area. (Xin lỗi, tôi e là có. Đây là khu vực cấm hút thuốc.)
Ba câu trên có một điểm chung đáng học: người nói đều thêm một lý do ngắn phía sau. Lời từ chối trần trụi nghe lạnh, còn lời từ chối kèm lý do cho người nghe thấy bạn không bác bỏ họ mà chỉ đang vướng một hoàn cảnh cụ thể. Bạn chỉ cần một mệnh đề ngắn thôi cũng đủ.
Phân biệt Do you mind và Would you mind
Hai mẫu câu này diễn đạt cùng một việc, chỉ khác nhau ở mức trang trọng và khoảng cách giữa người nói với người nghe. “Do you mind” nghe thẳng và gần gũi hơn, hợp với bạn bè, đồng nghiệp quen hoặc những việc nhỏ nhặt. “Would you mind” nghe giữ ý hơn, hợp với người lạ, cấp trên, khách hàng hoặc những việc khiến người kia phải bỏ công.
Cả hai đều đi với V-ing khi bạn nhờ người nghe làm gì, nên “Do you mind waiting?” và “Would you mind waiting?” đều đúng. Ở nhánh xin phép thì thói quen sử dụng có khác nhau một chút: “Do you mind if I sit here?” thường đi với thì hiện tại, còn “Would you mind if I sat here?” thường đi với thì quá khứ, đúng theo sắc thái khoảng cách mà mỗi mẫu câu mang theo.
| Tiêu chí | Do you mind | Would you mind | Dùng khi nào |
|---|---|---|---|
| Mức trang trọng | Thân mật, trực tiếp | Giữ ý, lịch sự hơn | Chọn theo mối quan hệ với người nghe |
| Nhánh nhờ vả | Do you mind + V-ing? | Would you mind + V-ing? | Cả hai đều đúng, chỉ khác giọng điệu |
| Nhánh xin phép | Do you mind if + S + V hiện tại? (thường gặp) | Would you mind if + S + V quá khứ? (chuẩn mực) | Would you mind hợp hơn khi nói với người lạ, cấp trên hoặc khách hàng |
Cùng họ với hai mẫu câu này còn có một mẫu lịch sự khác mà bạn gặp hằng ngày, đó là cấu trúc would you like. Điểm khác biệt nằm ở chỗ would you like dùng để mời chào hoặc hỏi nguyện vọng và đi với to V, còn would you mind dùng để nhờ vả hoặc xin phép và đi với V-ing.
Dạng trang trọng would you mind + tính từ sở hữu + V-ing
Tiếng Anh còn một nhánh nữa mà bạn nên nhận ra khi đọc chứ chưa cần vội dùng khi nói, đó là dạng Would you mind + tính từ sở hữu + V-ing?, chẳng hạn “Would you mind my opening the window?”, mang cùng nghĩa với “Would you mind if I opened the window?”. Dạng này thuộc văn phong trang trọng, ngày càng ít gặp, và trong lời nói hiện đại người bản ngữ hay thay tính từ sở hữu bằng đại từ tân ngữ thành “Would you mind me opening the window?”. Bạn cứ ưu tiên nhánh “if” cho an toàn, và giữ nhánh này ở mức nhận diện được khi gặp trong văn bản.
Lỗi hay gặp khi dùng cấu trúc would you mind
Bốn lỗi dưới đây chiếm phần lớn số câu bị trừ điểm khi dùng cấu trúc would you mind, và cả bốn đều bắt nguồn từ việc nhớ nghĩa mà quên mất hình thức đi kèm.
- Dùng to V sau mind: câu “Would you mind to help me?” sai, vì mind nhận V-ing làm tân ngữ, nên câu đúng là “Would you mind helping me?”.
- Đáp “Yes” khi định đồng ý: câu đáp “Yes” mang nghĩa “tôi thấy phiền”, nên khi bạn muốn nhận lời, bạn hãy đáp “Not at all” hoặc “Of course not”; nếu muốn né hẳn trục phủ định, bạn chọn “Sure” ở nhánh nhờ vả, hoặc “Sure, go ahead” ở nhánh xin phép.
- Bỏ chủ ngữ ở nhánh xin phép: câu “Would you mind if opened the window?” thiếu chủ ngữ, vì sau “if” bắt buộc phải có chủ ngữ rồi mới đến động từ, nên câu đúng là “Would you mind if I opened the window?”.
- Nhầm người thực hiện hành động: câu “Would you mind if I closed the door?” không nhờ được người kia đóng cửa, vì nó nói rằng bạn sẽ tự đóng, nên muốn nhờ thì bạn phải nói “Would you mind closing the door?”.
Còn một lỗi thứ năm ít bị nhắc tới nhưng rất hay xuất hiện khi nói: người học ghép “would you mind” thẳng với một danh từ. Bạn không nói “Would you mind the window?” theo nghĩa nhờ mở cửa sổ, vì muốn nhờ thì phải có động từ chỉ hành động, thành “Would you mind opening the window?”. Về nguồn tham khảo, bạn có thể đối chiếu công thức trong bài với mục mind và mục requests của Cambridge Dictionary.
Ghi nhớ nhanh về cấu trúc would you mind
- Would you mind nghĩa đen là “bạn có thấy phiền không”, và người ta dùng nó để nhờ vả hoặc xin phép một cách lịch sự.
- Khi bạn nhờ người nghe làm gì, sau would you mind là V-ing, vì mind nhận V-ing làm tân ngữ chứ không nhận to V.
- Muốn đề nghị ai đó đừng làm gì, bạn đặt “not” ngay trước V-ing, thành “Would you mind not talking so loudly?”.
- Khi bạn xin phép cho chính mình, bạn dùng would you mind if + chủ ngữ + động từ quá khứ đơn, và thì quá khứ ở đây tạo sắc thái giữ ý chứ không chỉ thời gian; dạng hiện tại sau “if” vẫn dùng được trong khẩu ngữ, nhất là tiếng Anh Mỹ, nhưng dạng quá khứ mới là lựa chọn an toàn cho bài kiểm tra và thư từ công việc.
- Đồng ý giúp mà đáp thẳng vào trục yes/no thì bạn dùng câu phủ định như “Not at all” hay “Of course not”, hoặc chọn một câu ngoài trục như “Sure”; do you mind và would you mind cùng nghĩa, chỉ khác mức trang trọng, còn “would you mind my opening” là bản trang trọng ít gặp của nhánh xin phép.
- Muốn từ chối mà vẫn giữ ý, bạn dùng “I’d rather you didn’t” hoặc “Sorry, I’m afraid I do”, rồi thêm một lý do ngắn phía sau.
Những thắc mắc thường gặp về cấu trúc would you mind
Would you mind là gì và sau would you mind là V-ing hay to V?
Khi bạn nhờ người nghe làm một việc, sau would you mind là V-ing, nên câu đúng là “Would you mind opening the window?” còn câu “Would you mind to open the window?” sai. Nguyên nhân nằm ở động từ mind, vốn thuộc nhóm nhận V-ing làm tân ngữ giống enjoy, avoid hay finish. Bạn dễ nhầm vì mẫu câu lịch sự gần nó nhất là would you like lại đòi “to”, chẳng hạn “Would you like to open the window?”.
Trả lời “Yes” cho câu would you mind thì người nghe hiểu thế nào?
Người nghe hiểu rằng bạn thấy phiền, tức là bạn đang từ chối. Câu hỏi thật sự mà họ đặt ra là “bạn có phiền không”, nên một chữ “Yes” trần trụi đồng nghĩa với “có, tôi phiền”. Khi bạn muốn nhận lời, bạn hãy đáp “Not at all” hoặc “Of course not”; nếu câu hỏi thuộc nhánh xin phép, bạn có thể đáp gọn bằng “Sure, go ahead” hoặc “Please do”.
Học thuộc công thức rồi mà lúc nói vẫn quên, phải làm sao?
Chuyện đó rất bình thường, vì nhớ bảng công thức trên giấy và bật ra đúng câu đáp trong nửa giây hội thoại là hai kỹ năng khác nhau. Phản xạ chỉ hình thành khi bạn lặp lại tình huống thật đủ nhiều lần.
Mỗi ngày bạn thử dựng ba câu: một câu nhờ ai đó bằng “Would you mind + V-ing”, một câu xin phép bằng “Would you mind if I + V quá khứ”, và một câu đáp đồng ý bằng “Not at all”. Sau vài tuần, tai bạn sẽ tự thấy chỗ nào cần phủ định mà không phải nghĩ. Nếu bạn muốn luyện phản xạ này cùng người kèm sát từng câu, hãy tham khảo lộ trình tiếng Anh cho người mất gốc để đưa cấu trúc vào hội thoại thật.
Freetalk English và cách học ngữ pháp để dùng được
Freetalk English (thương hiệu của Công ty Cổ phần Fungroup) dạy tiếng Anh giao tiếp 1-1 trực tuyến theo mô hình 1 Thầy 1 Trò từ tháng 8/2015, với hơn 250 giáo viên quốc tế đạt chứng chỉ TESOL và IELTS 7.0+. Tại đây, cấu trúc would you mind cùng các mẫu câu lịch sự đi kèm được đưa thẳng vào hội thoại trong chương trình 1 kèm 1 cho người mất gốc, để bạn nhờ vả, xin phép và đáp lời thành phản xạ thay vì dừng lại nhớ công thức giữa câu.
Chương trình cá nhân hóa 30 phút mỗi ngày đến nay đã dạy hơn 26.600 học viên trên toàn quốc. Website: freetalkenglish.edu.vn. Hotline và Zalo: 0902 466 499.
