TIẾNG ANH CHO NGƯỜI ĐI LÀM: TỪ “TIẾNG ANH BỒI” (VIETLISH) ĐẾN “CHUYÊN NGHIỆP” – LÀM SAO ĐỂ KHÔNG BỊ ĐỐI TÁC ĐÁNH GIÁ THẤP?

Hãy tưởng tượng kịch bản này:

Bạn là một quản lý cấp trung. Bạn có chuyên môn giỏi. Bạn được sếp tin tưởng giao trọng trách gửi một email quan trọng để đàm phán lịch họp với một đối tác lớn từ Châu Âu.

Bạn mở máy tính và gõ: “I want to meet you tomorrow at 9 AM. Can you come?”

Về mặt ngữ pháp, câu này không sai. Chủ ngữ, động từ đầy đủ.

Nhưng về mặt văn phong thương mại, đây là một thảm họa.

Trong mắt đối tác, câu này nghe giống như một mệnh lệnh trịch thượng hơn là một lời mời lịch sự. Nó thô lỗ, cộc lốc và thiếu sự tinh tế. Đối tác có thể nghĩ: “Người này thật thiếu chuyên nghiệp” hoặc “Công ty này văn hóa kém quá”.

Lẽ ra, một người am hiểu Tiếng Anh cho người đi làm sẽ viết: “Would it be possible to schedule a meeting with you tomorrow at 9 AM? Please let us know if this time works for you.”

Đây chính là ranh giới mong manh nhưng tàn khốc giữa “Tiếng Anh bồi” (Vietlish/Survival English) và “Tiếng Anh chuyên nghiệp” (Professional Business English).

Rất nhiều người đi làm tại Việt Nam đang mắc kẹt ở mức độ “Tiếng Anh bồi”.

• Bạn nói người ta hiểu không? Có.
• Bạn có chốt được việc không? Có thể.
• Nhưng bạn có được tôn trọng không? Bạn có được đánh giá là một đối tác ngang tầm không? Câu trả lời thường là KHÔNG.

“Tiếng Anh bồi” giống như việc bạn mặc quần đùi áo ba lỗ đi dự tiệc sang trọng. Bạn vẫn vào được cửa, nhưng ai cũng nhìn bạn với ánh mắt ái ngại. Nếu bạn muốn vươn lên những vị trí cao hơn, muốn làm việc với những tập đoàn toàn cầu, bạn buộc phải “thay đồ”. Bạn phải khoác lên mình bộ Suit ngôn ngữ lịch lãm, chuẩn chỉnh.

Bài viết này sẽ là cuốn cẩm nang giúp bạn thực hiện cuộc “đại phẫu” ngôn ngữ đó. Chúng ta sẽ cùng vạch trần những lỗi Vietlish ngớ ngẩn nhất, học cách nói chuyện như một nhà ngoại giao, và tìm hiểu tại sao mô hình Tiếng Anh online cho người đi làm 1 kèm 1 là lò luyện tốt nhất để bạn lột xác. Hãy theo dõi đến cuối để khám phá bí mật giúp bạn thành thạo Tiếng Anh cho người đi làm.

1. TIẾNG ANH CHO NGƯỜI ĐI LÀM – THỰC TRẠNG ĐAU LÒNG: KHI “VIETLISH” TRỞ THÀNH RÀO CẢN VÔ HÌNH

Trước khi chữa bệnh, chúng ta phải thừa nhận mình có bệnh. “Vietlish” trong Tiếng Anh cho người đi làm không chỉ đơn thuần là sai ngữ pháp, nó là sai về tư duy văn hóa.

1.1. Vietlish là gì?

Vietlish (Vietnamese English) là thói quen sử dụng tiếng Anh nhưng tư duy bằng tiếng Việt.

• Bạn dịch word-by-word (từ sang từ) các câu thành ngữ tiếng Việt.
• Bạn áp dụng cấu trúc câu tiếng Việt vào tiếng Anh.
• Bạn bỏ qua các yếu tố “ngoại giao” (Diplomatic language) mà người bản xứ rất coi trọng.
  Ví dụ: Người Việt hay nói “Tôi đi trước nhé” khi rời văn phòng. Bạn dịch sang tiếng Anh là “I go first”. Người nước ngoài nghe sẽ rất buồn cười vì câu đó có nghĩa là “Tôi đi đầu tiên (trong một cuộc đua)”. Đúng ra phải nói: “I’m leaving now”.

1.2. Cái giá phải trả của sự “Kém sang”

Trong môi trường công sở quốc tế, ngôn ngữ phản ánh đẳng cấp.

• Nếu bạn dùng từ vựng nghèo nàn, đối tác sẽ đánh giá tư duy của bạn đơn giản.
• Nếu bạn nói năng cộc lốc (dù vô tình), đối tác sẽ đánh giá bạn thiếu kỹ năng mềm (Soft skills).
  Một nhân sự cấp cao không thể dùng thứ tiếng Anh của một đứa trẻ cấp 2. Nó làm giảm uy tín của bạn, làm giảm giá trị thương hiệu công ty bạn đại diện. Đây là lý do tại sao nhiều người dù chuyên môn rất giỏi nhưng vẫn trượt phỏng vấn vào các tập đoàn đa quốc gia, hoặc mãi không được thăng chức vì sếp sợ bạn làm “mất mặt” công ty khi đi tiếp khách.

2. TIẾNG ANH CHO NGƯỜI ĐI LÀM – GIẢI PHẪU 3 CĂN BỆNH “VIETLISH” KINH ĐIỂN VÀ CÁCH CHỮA TRỊ

Hãy đi sâu vào chi tiết. Dưới đây là 3 lỗi sai phổ biến nhất trong Tiếng Anh cho người đi làm mà 90% người Việt mắc phải, và cách để nâng cấp chúng lên tầm chuyên nghiệp.

2.1. Căn bệnh số 1: Sự áp đặt (Too Direct)

Văn hóa Việt Nam khá trực diện trong mệnh lệnh, nhưng văn hóa Anh-Mỹ trong kinh doanh lại ưa chuộng sự gián tiếp (Indirectness) và mềm mỏng (Softening).

• Vietlish: “Send me the report.” (Gửi tôi cái báo cáo).
  • Cảm giác: Ra lệnh, thô lỗ.
• Chuyên nghiệp: “Could you please send me the report?” hoặc “I would appreciate it if you could send me the report.”
  • Cảm giác: Tôn trọng, hợp tác.
• Vietlish: “I want to change the plan.” (Tôi muốn đổi kế hoạch).
  • Cảm giác: Đòi hỏi cá nhân, trẻ con.
• Chuyên nghiệp: “I propose that we consider changing the plan.” hoặc “It might be beneficial to adjust the plan.”
  • Cảm giác: Đóng góp xây dựng, khách quan.

Trong các khóa học tiếng anh online 1 kèm 1 cho người bận rộn, giáo viên sẽ dành rất nhiều thời gian để sửa cho bạn thói quen dùng những từ “Modal Verbs” (Could, Would, May, Might) này để câu văn trở nên sang trọng hơn.

2.2. Căn bệnh số 2: Lạm dụng từ “NO” (The “No” Trap)

Người Việt khi từ chối thường nói thẳng “No”. Nhưng trong Tiếng Anh cho người đi làm, từ “No” đứng một mình là một gáo nước lạnh tàn nhẫn.

• Tình huống: Đối tác hỏi “Can you finish this by tomorrow?” (Mai xong được không?)
• Vietlish: “No. Too soon.” (Không. Sớm quá).
  • Hậu quả: Dễ gây mất lòng, cắt đứt hội thoại.
• Chuyên nghiệp: “Unfortunately, tomorrow might be a bit tight. Would next Monday work for you?” (Thật không may, ngày mai thì hơi gấp. Thứ Hai tới có được không?)
  • Bí quyết: Công thức “Từ chối mềm + Đề xuất thay thế”. Dùng các từ như Unfortunately, I’m afraid that, It seems difficult để giảm nhẹ mức độ tiêu cực.

2.3. Căn bệnh số 3: Dịch “Word-by-Word” ngây ngô

Đây là lỗi hài hước nhất nhưng cũng gây mất điểm nhiều nhất.

• Vietlish: “He is very delicious” (Khi muốn khen anh ấy “ngon trai”). Delicious chỉ dùng cho đồ ăn.
• Chuyên nghiệp: “He is very attractive / charming.”
• Vietlish: “Play with my friend” (Khi muốn nói đi chơi với bạn bè). Play thường dùng cho trẻ con chơi đồ chơi.
• Chuyên nghiệp: “Hang out with my friends / Socialize with my friends.”
  Để sửa lỗi này, bạn không thể tự học. Bạn cần môi trường Tiếng Anh online cho người đi làm có giáo viên sửa lỗi trực tiếp để chỉ ra những chỗ dùng từ sai ngữ cảnh (Collocation errors).

3. TIẾNG ANH CHO NGƯỜI ĐI LÀM – TỪ VỰNG: VŨ KHÍ NÂNG TẦM VỊ THẾ (POWER WORDS)

Sự khác biệt giữa một nhân viên quèn và một giám đốc nằm ở vốn từ vựng họ sử dụng. Hãy thay thế những từ “Bình dân” (Basic) bằng những từ “Cao cấp” (Advanced) trong từ điển Tiếng Anh cho người đi làm.

3.1. Bảng nâng cấp từ vựng (Upgrade Table)

Từ Bình dân (Basic)	Từ Chuyên nghiệp (Business Professional)	Ví dụ ngữ cảnh
Get (Nhận)	Receive	Did you receive my email?
Buy (Mua)	Purchase / Procure	We need to procure new equipment.
Need (Cần)	Require	This project requires more resources.
Ask (Hỏi)	Inquire	I am writing to inquire about…
Tell (Nói)	Inform / Notify	Please notify us immediately.
Talk about (Nói về)	Discuss	Let’s discuss the contract.
Check (Kiểm tra)	Verify	Please verify the data.
Help (Giúp)	Assist	Could you assist me with this?
Sorry (Xin lỗi)	Apologize	I apologize for the delay.
Fix (Sửa)	Resolve / Rectify	We will resolve the issue soon.

Việc sử dụng đúng các từ vựng trang trọng này sẽ ngay lập tức khiến đối tác nhìn bạn với con mắt khác. Bạn sẽ nghe giống một chuyên gia hơn. Các chương trình Tiếng Anh online cho người đi làm chất lượng cao luôn tập trung dạy bộ từ vựng “Formal” này thay vì tiếng Anh giao tiếp đời sống thông thường.

4. TIẾNG ANH CHO NGƯỜI ĐI LÀM – NGỮ ĐIỆU VÀ PHÁT ÂM: CÁI ÁO CỦA NGÔN NGỮ

4.1. Lỗi nuốt âm đuôi (The Silent Ending)

Tiếng Việt không có âm đuôi, tiếng Anh thì có. Người Việt hay nói: “Fi dollar” thay vì “Five dollars”. “Nice to mee you” thay vì “Nice to meet you”.

Trong Tiếng Anh cho người đi làm, việc nuốt âm đuôi có thể gây hiểu lầm nghiêm trọng (Ví dụ: Wife – vợ và White – trắng, Night – đêm và Nine – số 9).

4.2. Ngữ điệu “Robot”

Tiếng Anh là ngôn ngữ của cảm xúc. Khi đàm phán, ngữ điệu quyết định thái độ.

• Nếu bạn nói “I don’t agree” với giọng trầm và ngang -> Nghe như đang tức giận.
• Nếu bạn nói “I don’t agree” với ngữ điệu lên xuống nhẹ nhàng -> Nghe như đang trăn trở, suy nghĩ.
  Để luyện được điều này, bạn cần nghe nhiều và nhại lại (Shadowing). Nhưng tốt nhất vẫn là học với giáo viên trong các lớp Tiếng Anh online cho người đi làm 1 kèm 1 để họ chỉnh từng nốt nhạc trong giọng nói của bạn.

5. TIẾNG ANH CHO NGƯỜI ĐI LÀM – TẠI SAO TỰ HỌC KHÔNG THỂ CHỮA DỨT ĐIỂM “VIETLISH”?

Nhiều người nghĩ: “Mình chỉ cần mua sách về học từ vựng nâng cao là được”. Sai lầm!

Vietlish là một thói quen đã ăn sâu vào tiềm thức (Fossilized errors – Lỗi hóa thạch).

• Bạn không thể tự biết mình đang phát âm sai, vì tai bạn đã quen với âm thanh sai đó.
• Bạn không thể tự biết câu mình viết là thô lỗ, vì bạn đang tư duy theo logic Việt Nam.

6. TIẾNG ANH CHO NGƯỜI ĐI LÀM – GIẢI PHÁP TỐI ƯU: MÔ HÌNH HỌC ONLINE 1 KÈM 1 (THE ULTIMATE CURE)

Nếu bạn thực sự nghiêm túc muốn thoát khỏi cái mác “Tiếng Anh bồi” và vươn lên đẳng cấp quản lý, giải pháp Tiếng Anh online cho người đi làm 1 kèm 1 chính là con đường ngắn nhất và hiệu quả nhất.

6.1. “Phẫu thuật” chỉnh hình ngôn ngữ

Trong lớp học 1 kèm 1, giáo viên sẽ đóng vai trò như một bác sĩ phẫu thuật.

• Họ sẽ bắt bạn nói.
• Khi bạn nói một câu Vietlish, họ sẽ dừng bạn lại ngay lập tức (Stop & Fix).
• Họ sẽ cung cấp cho bạn phiên bản “xịn” hơn của câu nói đó (Better Version).
• Họ bắt bạn lặp lại phiên bản xịn đó 10 lần cho đến khi nó in vào não.
  Quá trình lặp đi lặp lại này (Repetition) sẽ phá vỡ thói quen cũ và xây dựng phản xạ mới chuẩn mực hơn. Đây là điều mà các lớp học đông người không bao giờ làm được cho bạn.

6.2. Role-play các tình huống “High-stake” (Rủi ro cao)

Bạn sợ đàm phán lương? Bạn sợ thuyết trình trước sếp Tây?

Lớp học tiếng anh online 1 kèm 1 cho người bận rộn sẽ biến thành sàn diễn tập.

• Giáo viên đóng vai sếp khó tính.
• Bạn đóng vai nhân viên.
• Hai bên đối đáp qua lại.
  Giáo viên sẽ hướng dẫn bạn cách dùng các từ ngữ ngoại giao (Diplomatic) để xoa dịu tình hình, cách dùng ngữ điệu để thuyết phục. Bạn được phép sai trong lớp học để không bao giờ sai ngoài thương trường.

6.3. Tiết kiệm thời gian vàng ngọc

Người đi làm bận rộn không có thời gian để học lan man. Với Tiếng Anh online cho người đi làm 1 kèm 1, bạn chỉ học những gì phục vụ mục tiêu “Nâng cấp”.

• Không học ngữ pháp cơ bản nữa.
• Tập trung 100% vào Business English.
• Học lúc 6h sáng hoặc 10h đêm tùy lịch của bạn.
  Đây là sự đầu tư thông minh để tối ưu hóa hiệu suất (Efficiency).

7. TIẾNG ANH CHO NGƯỜI ĐI LÀM – CHIẾN LƯỢC 3 BƯỚC ĐỂ NÂNG CẤP BẢN THÂN NGAY HÔM NAY

Đừng chờ đợi nữa. Hãy bắt đầu quá trình “tẩy trắng” Vietlish ngay bây giờ với lộ trình 3 bước:

Bước 1: Audit (Kiểm tra) lại ngôn ngữ của mình

Hãy xem lại những email tiếng Anh gần nhất bạn gửi. Hãy thử ghi âm lại một đoạn giới thiệu bản thân. Tự hỏi: “Câu này nghe có giống Google Dịch không? Có từ nào hay hơn để thay thế không?”.

Bước 2: Nạp Input chất lượng cao

 Hãy chuyển sang nghe các nguồn chính thống và chuyên nghiệp:

• Bloomberg / CNN Business: Để học từ vựng kinh tế.
• Harvard Business Review: Để học văn phong quản trị.
• The Office (US/UK): Để học văn hóa giao tiếp công sở (và cả những cái không nên làm).

Bước 3: Tìm huấn luyện viên riêng (Find a Coach)

Đây là bước quyết định. Hãy tìm kiếm một khóa Tiếng Anh online cho người đi làm theo mô hình 1 kèm 1. Hãy nói rõ với họ mục tiêu của bạn: “Tôi không muốn học tiếng Anh cơ bản. Tôi muốn sửa lỗi Vietlish và học tiếng Anh thương mại cao cấp”.

Một người thầy giỏi sẽ giúp bạn tiết kiệm 3-5 năm tự mò mẫm.

8. TIẾNG ANH CHO NGƯỜI ĐI LÀM –  LỜI KẾT: ĐẲNG CẤP LÀ DO BẠN LỰA CHỌN