Một người bạn nước ngoài rủ bạn đi xem phim tối nay, nhưng bạn đã mệt rã rời sau một ngày dài và chỉ muốn nằm nhà. Bạn định nói “I want to stay home”, rồi thấy câu ấy hơi cụt và hơi thẳng. Người bản ngữ trong tình huống này thường chọn một cách nói khác: “I’d rather stay home tonight.”
Cấu trúc would rather mang nghĩa “thà… còn hơn”, dùng để nói ra điều bạn thích hơn giữa hai khả năng, và sau nó là động từ nguyên thể không “to”. Đó là câu trả lời ngắn nhất cho thắc mắc “would rather đi với gì”, nhưng cấu trúc này còn ba nhánh nữa mà người học hay bỏ sót, trong đó có nhánh dùng thì quá khứ để nói chuyện hiện tại.
Bài này đi qua từng nhánh theo đúng thứ tự bạn cần dùng: công thức cơ bản, cách so sánh hai lựa chọn bằng “than”, cách nói về mong muốn của bạn ở người khác, cách bày tỏ tiếc nuối chuyện đã qua, rồi đến bảng phân biệt với would prefer, prefer, had better và would like.
Cuối bài có phần lỗi hay gặp và bài tập trắc nghiệm để bạn tự kiểm tra. Nếu bạn đang dựng lại nền ngữ pháp từ đầu, chuyên đề này nằm trong khóa học tiếng Anh 1 kèm 1 cho người mất gốc.
Công thức would rather + V nguyên thể không “to”
Nhánh cơ bản nhất của cấu trúc này chỉ có một chủ ngữ, và nó nói về điều bạn muốn ở hiện tại hoặc tương lai. Công thức là S + would rather + V nguyên thể. Chữ “rather” không kéo theo “to”, cũng không kéo theo đuôi -ing, nên câu “I’d rather to go” và câu “I’d rather going” đều sai.
Trong lời nói hằng ngày, “would” gần như luôn được rút gọn thành ‘d, thành ra bạn nghe “I’d rather”, “he’d rather”, “we’d rather”. Chính vì âm ‘d rất nhẹ nên nhiều người viết cấu trúc would rather mà thiếu mất nó, và họ tạo ra câu “I rather stay home”, một câu không tồn tại trong tiếng Anh chuẩn.
| Dạng câu | Công thức | Ví dụ |
|---|---|---|
| Khẳng định | S + would rather + V nguyên thể | I’d rather stay home tonight. |
| Phủ định | S + would rather not + V nguyên thể | She’d rather not talk about it. |
| Nghi vấn | Would + S + rather + V nguyên thể? | Would you rather call me tomorrow? |
Bạn hãy để ý riêng dạng phủ định, vì đây là chỗ sai nhiều nhất. Từ “not” đứng ngay sau “rather”, rồi mới đến động từ nguyên thể, chứ không có “don’t” hay “doesn’t” nào tham gia. Câu đúng là “I’d rather not go”, còn câu “I don’t would rather go” thì sai hoàn toàn. Cách nói này rất tiện khi bạn muốn từ chối mà vẫn giữ được sự nhẹ nhàng, bởi nó nghe mềm hơn hẳn “I don’t want to go”. Ba dạng câu trong bảng trên là phần bạn cần thuộc trước, vì cả ba nhánh còn lại của cấu trúc would rather đều dựng trên nền này.
Trong hội thoại, bạn còn gặp một dạng ngắn hơn nữa. Khi ai đó hỏi “Do you want to join us for dinner?” và bạn muốn từ chối nhã nhặn, bạn chỉ cần đáp “I’d rather not, thanks.” rồi dừng lại ở đó. Động từ phía sau được lược đi vì người nghe đã hiểu ngầm nó từ chính câu hỏi, nên câu trả lời vừa gọn vừa giữ được sự lịch sự. Ở nhánh hai chủ ngữ cũng có mẫu tương tự: ai đó hỏi “Do you mind if I open the window?” thì bạn đáp “I’d rather you didn’t.”
Cấu trúc would rather … than khi so sánh hai lựa chọn
Khi bạn muốn nêu rõ mình chọn cái này và bỏ cái kia, hãy thêm vế “than” phía sau theo công thức S + would rather + V1 + than + V2. Điểm mấu chốt nằm ở chỗ vế sau “than” cũng là động từ nguyên thể không “to”, giống hệt vế trước. Hai vế phải cân xứng nhau về hình thức.
- I’d rather read a book than watch TV. (Tôi thà đọc sách còn hơn xem tivi.)
- He’d rather walk to work than take the bus. (Anh ấy thà đi bộ đến chỗ làm còn hơn đi xe buýt.)
- They’d rather pay a little more than buy something cheap that breaks next month. (Họ thà trả thêm chút tiền còn hơn mua đồ rẻ rồi tháng sau hỏng.)
Nhiều người viết nhầm thành “I’d rather read a book than to watch TV” vì quen với cấu trúc so sánh trong tiếng Việt. Bạn hãy nhớ rằng chữ “to” ở đó là thừa. Nếu bạn còn phân vân giữa các dạng động từ sau những cấu trúc khác nhau, bài cấu trúc V-ing giúp bạn hệ thống lại chỗ nào dùng V-ing, chỗ nào dùng nguyên thể.
Khi hai vế dùng chung một động từ, người bản ngữ thường lược bớt cho gọn. Bạn nói “I’d rather have tea than coffee” chứ không cần lặp lại động từ have ở vế sau thành “than have coffee”. Ngoài ra, câu hỏi “Would you rather…?” là một mẫu rất tự nhiên để mời người khác chọn giữa hai phương án, chẳng hạn “Would you rather meet on Monday or on Friday?”
Cùng mạch so sánh này, tiếng Anh còn có would sooner dùng chung công thức với would rather, tức là cũng đi với động từ nguyên thể không “to” ở cả hai vế: “I’d sooner cook at home than eat out”. Điểm khác là would sooner ít gặp hơn hẳn, nghe hơi cũ và thiên về Anh-Anh, đồng thời nó gần như luôn đi kèm vế than chứ ít khi đứng một mình. Bạn nên biết nó để đọc hiểu, còn khi nói thì bạn cứ ưu tiên would rather. Muốn nhấn mạnh lựa chọn của mình, bạn chen “much” vào giữa would (hay ‘d) và rather, thành “I’d much rather stay home than go out”, và cách nói đậm hơn nữa là “I’d so much rather stay home”. Lỗi hay gặp là viết thành “I’d rather much stay”, nên bạn nhớ “much” luôn đứng trước rather.
Cấu trúc would rather + S + V quá khứ đơn cho mong muốn ở người khác
Đến đây bài học rẽ sang một nhánh khác hẳn. Khi điều bạn mong muốn không nằm ở chính bạn mà nằm ở hành động của người khác, câu phải có hai chủ ngữ và động từ ở vế sau chia quá khứ đơn: S1 + would rather + S2 + V quá khứ đơn. Câu quen thuộc nhất là “I’d rather you didn’t tell anyone”, nghĩa là tôi mong bạn đừng nói với ai.
Câu hỏi tự nhiên bật ra là: tại sao lại dùng thì quá khứ cho một việc đang ở hiện tại? Đây là dạng past subjunctive, tức là thì quá khứ được dùng để tạo khoảng cách chứ không để chỉ thời gian, giống như cách bạn nói “If I were you” cho một giả định ở hiện tại.
Khoảng cách về mặt hình thức ấy làm câu nghe lịch sự và ít áp đặt hơn, vì bạn đang bày tỏ mong muốn thay vì ra lệnh. Người nghe cảm nhận được sự tôn trọng, và đó cũng là lý do cách nói này rất hay xuất hiện trong môi trường công sở, cạnh những mẫu câu như cấu trúc would you mind.
| Ý muốn diễn đạt | Công thức | Ví dụ |
|---|---|---|
| Mong muốn ở hiện tại hoặc tương lai | S1 + would rather + S2 + V quá khứ đơn | I’d rather you came tomorrow. |
| Mong muốn ai đó đừng làm gì | S1 + would rather + S2 + didn’t + V | I’d rather you didn’t smoke in here. |
| Tiếc nuối một việc đã xảy ra | S1 + would rather + S2 + had + V3 | I’d rather you had told me yesterday. |
Bạn hãy phân biệt thật rõ hai dòng cuối bảng, vì gần như mọi bài kiểm tra đều đánh vào đúng chỗ này. Dạng quá khứ đơn nói về hiện tại và tương lai, còn dạng had + V3 mới thật sự lùi về quá khứ. Câu “I’d rather you didn’t drive tonight” nói chuyện tối nay, còn câu “I’d rather you hadn’t driven last night” tiếc chuyện tối qua đã rồi.
Cấu trúc would rather + have + V3 cho tiếc nuối chuyện đã qua
Khi chỉ có một chủ ngữ và bạn muốn nói giá như mình đã chọn khác đi, công thức là S + would rather + have + V3. Câu này luôn nói về một việc đã xảy ra và không sửa được nữa, nên nó mang sắc thái tiếc nuối rõ rệt.
- The film was terrible. I’d rather have stayed at home. (Phim dở tệ. Thà tôi cứ ở nhà còn hơn.)
- She’d rather not have said that in the meeting. (Cô ấy ước gì mình đã không nói câu đó trong cuộc họp.)
So sánh hai câu sau đây sẽ giúp bạn thấy khác biệt ngay: “I’d rather stay at home” nói về tối nay, còn “I’d rather have stayed at home” nói về một tối đã qua mà bạn đã trót đi. Vì phần sau là V3, bạn cần chia đúng phân từ quá khứ của động từ bất quy tắc, chẳng hạn go thành gone, say thành said, take thành taken.
Bảng phân biệt would rather, would prefer, prefer, had better và would like
Đây là chỗ người học phân vân nhiều nhất, bởi cấu trúc would rather và bốn cấu trúc còn lại dịch sang tiếng Việt nghe khá giống nhau nhưng dạng động từ theo sau lại khác nhau hoàn toàn. Bạn hãy đọc bảng dưới theo cột “Động từ theo sau” trước, vì đó chính là thứ quyết định câu của bạn đúng hay sai.
| Cấu trúc | Nghĩa | Động từ theo sau | Ví dụ | Chọn khi nào |
|---|---|---|---|---|
| would rather | Thà làm việc này còn hơn việc kia | V nguyên thể (vế so sánh dùng than + V nguyên thể) | I’d rather stay home than go out. | Bạn chọn giữa hai khả năng cụ thể trong một tình huống |
| would prefer | Thích hơn trong tình huống này | to V (hoặc danh từ) | I’d prefer to stay home tonight. | Bạn nêu lựa chọn của mình một cách trang trọng, lịch sự hơn |
| prefer | Thích hơn nói chung, thành sở thích lâu dài | V-ing hoặc to V; vế so sánh dùng to V-ing hoặc rather than | She prefers reading books to watching TV. | Bạn nói về gu, thói quen chung chứ không phải một lần cụ thể |
| had better | Nên làm, nếu không sẽ có hậu quả | V nguyên thể | You’d better see a doctor today. | Bạn khuyên hoặc cảnh báo ai đó, không nói về sở thích |
| would like | Muốn, mong muốn | to V (hoặc danh từ) | I’d like to book a table for two. | Bạn nêu nguyện vọng hoặc đưa lời mời một cách lịch sự |
Hai cái bẫy trong bảng này đáng để bạn dừng lại lâu hơn một chút. Thứ nhất, would rather và had better đều đi với động từ nguyên thể nên nhìn rất giống nhau, nhưng nghĩa của chúng nằm ở hai thế giới khác nhau: một bên nói về điều bạn thích hơn, một bên đưa ra lời khuyên kèm hậu quả nếu không làm theo.
Bạn hãy nhìn vào một cặp câu để thấy ranh giới đó. Câu “You’d better take the medicine” nghĩa là bạn nên uống thuốc đi, kèm ngụ ý sẽ có chuyện nếu bạn không uống. Câu “You’d rather take the medicine” thì không mang nghĩa khuyên nhủ chút nào; nó chỉ nói về điều người nghe thích hơn, chẳng hạn “You’d rather take the medicine than have an injection, right?”
Thứ hai, would rather và would prefer có nghĩa rất gần nhau nhưng không thay thế được cho nhau về hình thức, vì một bên đi với V trần còn một bên đi với to V. Bạn nói “I’d rather stay” hoặc “I’d prefer to stay”, chứ không nói “I’d rather to stay” hay “I’d prefer stay”. Khi cần một lời mời hay một nguyện vọng chứ không phải một lựa chọn giữa hai phương án, bạn dùng cấu trúc would you like sẽ tự nhiên hơn.
Về nguồn tham khảo, bạn có thể đối chiếu công thức trong bài với mục would rather, would sooner và mục prefer của Cambridge Dictionary.
Lỗi hay gặp khi dùng cấu trúc would rather
Bốn lỗi dưới đây chiếm phần lớn số câu bị trừ điểm trong các bài kiểm tra về chủ đề này, và cả bốn đều xuất phát từ việc nhớ nghĩa mà quên hình thức.
- Thêm “to” sau would rather: câu “I’d rather to go home” sai, vì sau would rather là động từ nguyên thể không “to”, nên câu đúng là “I’d rather go home”.
- Dùng V-ing sau would rather: câu “I’d rather going home” sai, vì V-ing đi sau một số động từ như prefer, enjoy, avoid, mind và đi sau giới từ, nhưng nó không đi sau would rather.
- Viết “than to V” ở vế so sánh: câu “I’d rather walk than to drive” sai, vì hai vế phải cân xứng, nên câu đúng là “I’d rather walk than drive”.
- Dùng would rather để khuyên người khác: câu “You’d rather see a doctor” không diễn đạt được lời khuyên, vì việc khuyên nhủ kèm cảnh báo thuộc về had better, nên câu đúng là “You’d better see a doctor”.
Có một lỗi thứ năm ít bị nhắc tới nhưng rất hay xuất hiện khi nói: người học ghép nhầm “would rather” với một danh từ. Bạn không nói “I’d rather coffee” mà nói “I’d rather have coffee”, bởi would rather không ghép thẳng được với danh từ. Động từ vắng mặt được khi ngữ cảnh đã làm rõ nó, chẳng hạn trong câu trả lời ngắn “I’d rather not”, nhưng đó là chuyện lược động từ đã biết chứ không phải chuyện ghép danh từ. Khi muốn nêu thẳng một danh từ, bạn dùng “I’d prefer coffee” hoặc “I’d like coffee”, giống như khi bạn dùng cấu trúc want để nói ra nhu cầu của mình.
Ghi nhớ nhanh về cấu trúc would rather
- Would rather nghĩa là “thà… còn hơn”, và sau nó là động từ nguyên thể không “to” khi câu chỉ có một chủ ngữ.
- Dạng phủ định đặt “not” ngay sau rather, thành “I’d rather not go”, và bạn không dùng “don’t” ở đây.
- Khi so sánh hai lựa chọn, bạn dùng would rather + V1 + than + V2, và vế sau than cũng là động từ nguyên thể.
- Muốn nói về mong muốn ở người khác, bạn dùng would rather + S + V quá khứ đơn, và thì quá khứ ở đây tạo sắc thái lịch sự chứ không chỉ thời gian.
- Để tiếc nuối chuyện đã qua, bạn dùng would rather + have + V3 cho chính mình, hoặc would rather + S + had + V3 cho người khác.
- Would prefer đi với to V, prefer đi với V-ing hoặc to V, còn had better đi với V trần nhưng mang nghĩa khuyên nhủ và cảnh báo.
- Từ “much” chen vào giữa would (hay ‘d) và rather để nhấn mạnh, thành “I’d much rather”, còn khi trả lời ngắn bạn nói gọn “I’d rather not” mà không cần động từ theo sau.
Những thắc mắc thường gặp về cấu trúc would rather
Would rather là gì và sau would rather là to V hay V nguyên thể?
Would rather nghĩa là “thà… còn hơn”, dùng để nói ra điều người nói thích hơn giữa hai khả năng. Trong nhánh một chủ ngữ, sau would rather là động từ nguyên thể không “to”, nên câu đúng là “I’d rather stay home” còn câu “I’d rather to stay home” sai. Bạn dễ nhầm vì cấu trúc gần nghĩa nhất với nó, would prefer, lại đòi “to”: “I’d prefer to stay home”. Mẹo nhớ đơn giản là rather đã mang sẵn nghĩa so sánh nên không cần “to”, còn prefer thì luôn kéo theo “to” phía sau.
Vì sao “I’d rather you didn’t tell anyone” dùng thì quá khứ mà lại mang nghĩa hiện tại?
Thì quá khứ ở đây là past subjunctive, tức là hình thức quá khứ được mượn để tạo khoảng cách chứ không để chỉ mốc thời gian. Cách dùng này giống hệt “If I were you” hay “I wish I had more time”, vốn đều nói về hiện tại. Khoảng cách hình thức ấy làm câu nghe nhẹ nhàng và lịch sự hơn, nên người nói dùng nó khi muốn đề nghị ai đó điều gì mà không tạo cảm giác ra lệnh.
Would rather và had better khác nhau ở điểm nào?
Hai cấu trúc này giống nhau về hình thức nhưng khác nhau về mục đích. Would rather nói ra điều người nói thích hơn giữa hai khả năng, còn had better đưa ra lời khuyên hoặc lời cảnh báo, hàm ý sẽ có hậu quả nếu không làm theo. Bạn nói “I’d rather take a taxi than walk” khi bàn về lựa chọn của mình, và nói “You’d better take a taxi, or you’ll be late” khi nhắc nhở người khác.
Có thể viết “I’d rather you would come” được không?
Bạn không nên viết như vậy, vì sau would rather + chủ ngữ thứ hai, động từ phải chia ở thì quá khứ đơn chứ không kèm thêm would. Câu đúng là “I’d rather you came tomorrow”. Quy tắc này cũng áp dụng cho dạng phủ định, nên bạn viết “I’d rather you didn’t come” thay vì “I’d rather you wouldn’t come”.
Học thuộc công thức rồi mà lúc nói vẫn quên, phải làm sao?
Chuyện đó rất bình thường, vì nhớ bảng công thức trên giấy và bật ra đúng cấu trúc khi đang nói là hai kỹ năng khác nhau. Phản xạ chỉ hình thành khi bạn dùng cấu trúc này để nói về chính mình nhiều lần.
Mỗi ngày bạn thử đặt ba câu thật: một câu chọn giữa hai việc bằng would rather … than, một câu từ chối nhẹ nhàng bằng would rather not, và một câu đề nghị ai đó bằng would rather you didn’t. Sau vài tuần, tai bạn sẽ tự thấy “I’d rather go” và “I’d prefer to go” khác nhau ở đâu. Nếu bạn muốn luyện phản xạ này cùng người kèm sát từng câu, hãy tham khảo lộ trình tiếng Anh cho người mất gốc để đưa cấu trúc vào hội thoại thật.
Freetalk English và cách học ngữ pháp để dùng được
Freetalk English (thương hiệu của Công ty Cổ phần Fungroup) dạy tiếng Anh giao tiếp 1-1 trực tuyến theo mô hình 1 Thầy 1 Trò từ tháng 8/2015, với hơn 250 giáo viên quốc tế đạt chứng chỉ TESOL và IELTS 7.0+. Tại đây, cấu trúc would rather cùng những cấu trúc dễ lẫn với nó như would prefer và had better được đưa thẳng vào hội thoại, để bạn nói ra lựa chọn và lời từ chối của mình thành phản xạ thay vì dừng lại nhớ công thức giữa câu. Chương trình cá nhân hóa 30 phút mỗi ngày đến nay đã dạy hơn 26.600 học viên trên toàn quốc. Website: freetalkenglish.edu.vn. Hotline và Zalo: 0902 466 499.
