Bảng động từ bất quy tắc: 230 từ V1, V2, V3 kèm nghĩa tiếng Việt

Động từ bất quy tắc là những động từ không thêm đuôi -ed khi chuyển sang quá khứ, mà đổi hẳn hình thái theo lối riêng của từng từ, chẳng hạn go đổi thành went rồi gone. Tiếng Anh có hơn hai trăm động từ đi theo lối này, và bài viết gom đủ 230 động từ bất quy tắc vào một bảng tra cứu có kèm nghĩa tiếng Việt.

Trước bảng đầy đủ, bạn sẽ gặp một bảng rút gọn gồm 50 động từ xuất hiện dày nhất trong giao tiếp thường ngày. Nếu bạn mới học lại từ đầu, bạn nên thuộc 50 từ đó trước rồi hãy mở rộng dần, bởi ôm cả bảng lớn ngay từ buổi đầu thường khiến người học nản giữa chừng. Trước hai bảng, bài giải thích ba cột V1, V2, V3 dùng vào lúc nào. Sau hai bảng là cách gom động từ theo quy luật đổi vần, những từ có hai dạng đều đúng, cùng mấy cặp từ hay bẫy người tra bảng. Nếu bạn đang dựng lại nền ngữ pháp từ con số 0, chuyên đề này nằm trong khóa học tiếng Anh 1 kèm 1 cho người mất gốc.

Khác biệt giữa động từ bất quy tắc và động từ có quy tắc

Phần lớn động từ tiếng Anh chia quá khứ theo một công thức duy nhất là thêm -ed vào sau động từ nguyên mẫu, và cả hai cột quá khứ đều giống hệt nhau. Bạn có work thành worked rồi worked, có watch thành watched rồi watched. Nhóm này gọi là động từ có quy tắc, và bạn không cần học thuộc từng từ vì công thức đã lo hết.

Nhóm còn lại thì khác. Chúng đổi nguyên âm bên trong, đổi phụ âm cuối, hoặc thêm một đuôi riêng mà không có công thức nào bao trùm được, cho nên người học buộc phải nhớ mặt từng từ. Chính vì thế mà mọi cuốn sách ngữ pháp đều in kèm một bảng tra ở cuối sách, và bảng ấy chỉ liệt kê nhóm bất quy tắc chứ không liệt kê nhóm có quy tắc.

Tiêu chí	Động từ có quy tắc	Động từ bất quy tắc	Cách nhận biết
Cách tạo quá khứ	Thêm -ed vào nguyên mẫu	Đổi hình thái riêng của từng từ	Thử thêm -ed, nếu nghe lạ tai thì tra bảng
Quan hệ giữa V2 và V3	Luôn giống nhau	Có thể giống, có thể khác nhau	Xem cột hai và cột ba trong bảng tra
Ví dụ	work, watch, play, open	go, eat, write, take	Từ càng thông dụng càng dễ bất quy tắc
Cách học	Nắm một công thức là đủ	Nhớ mặt từng từ theo nhóm	Học 50 từ hay dùng trước, mở rộng sau

Có một quy luật nhỏ đáng để ý: những động từ càng cổ và càng thông dụng thì càng hay bất quy tắc, bởi chúng được dùng nhiều đến mức dạng cổ không bị mài mòn theo công thức chung. Vì vậy bạn sẽ thấy be, have, do, go, say đều nằm trong bảng, còn những động từ mới sinh sau này gần như đều có quy tắc.

Vai trò của ba cột V1, V2 và V3

Đây là chỗ người học hay mù mờ nhất, vì nhiều bạn thuộc lòng ba cột nhưng đến lúc đặt câu lại không biết lấy cột nào. Cách phân vai thực ra khá gọn: cột một dùng cho hiện tại và cho mọi vị trí cần nguyên mẫu, cột hai dành riêng cho quá khứ đơn, còn cột ba dành cho các thì hoàn thành và cho câu bị động.

Cột	Tên gọi	Dùng trong trường hợp nào	Ví dụ câu
V1	Động từ nguyên mẫu	Hiện tại đơn, sau to, sau động từ khuyết thiếu, sau trợ động từ did	I write emails every day.
V2	Quá khứ đơn	Kể một việc đã xảy ra và đã kết thúc trong quá khứ	I wrote the report yesterday.
V3	Quá khứ phân từ	Các thì hoàn thành, câu bị động, cụm phân từ rút gọn	The report was written last week.

Bạn hãy đặc biệt chú ý cột hai khi kể chuyện quá khứ, vì đó là lúc động từ bất quy tắc xuất hiện dày nhất. Câu “She went out while I was cooking” lấy went từ cột hai cho vế quá khứ đơn, còn vế còn lại chia theo thì quá khứ tiếp diễn. Nếu bạn lỡ viết “She goed out” thì người nghe vẫn đoán ra ý, nhưng bài kiểm tra sẽ trừ điểm ngay.

Cột ba đi kèm hai tín hiệu rất dễ nhận. Tín hiệu thứ nhất là have, has hoặc had đứng trước, như trong câu “I have eaten”. Tín hiệu thứ hai là động từ be đứng trước để tạo câu bị động, như trong câu “The song was sung by a famous singer”. Bạn nhớ phân biệt V3 với dạng V-ing, bởi hai dạng này cùng được gọi là phân từ nhưng gánh hai vai khác nhau: V3 là phân từ quá khứ, còn V-ing là phân từ hiện tại.

Riêng cột một còn xuất hiện ở một chỗ mà nhiều bạn quên: sau cụm used to mang nghĩa đã từng, động từ luôn giữ nguyên mẫu chứ không lùi về quá khứ, nên bạn viết “I used to write letters” chứ không viết “I used to wrote letters”.

50 động từ bất quy tắc thông dụng nhất

Bảng dưới đây xếp theo mức độ thông dụng, tức là những từ bạn gặp nhiều nhất đứng trước, chứ không xếp theo bảng chữ cái. Nếu quỹ thời gian của bạn eo hẹp, bạn hãy coi 50 từ này là phần bắt buộc và học chúng cho thật chắc, bởi chúng phủ gần hết những câu bạn nói và nghe hằng ngày.

Động từ nguyên mẫu (V1)	Quá khứ (V2)	Quá khứ phân từ (V3)	Nghĩa
be	was/were	been	thì, là, bị, ở
have	had	had	có
do	did	done	làm
say	said	said	nói
go	went	gone	đi
get	got	got/gotten	có được
make	made	made	chế tạo, sản xuất
know	knew	known	biết, quen biết
think	thought	thought	suy nghĩ
take	took	taken	cầm; lấy
see	saw	seen	nhìn thấy
come	came	come	đến, đi đến
give	gave	given	cho
find	found	found	tìm thấy, thấy
tell	told	told	kể; bảo
become	became	become	trở nên
leave	left	left	ra đi, để lại
feel	felt	felt	cảm thấy
put	put	put	đặt; để
bring	brought	brought	mang đến
begin	began	begun	bắt đầu
keep	kept	kept	giữ
hold	held	held	nắm, cầm, giữ
write	wrote	written	viết
stand	stood	stood	đứng
hear	heard	heard	nghe
let	let	let	cho phép, để cho
mean	meant	meant	có nghĩa là
set	set	set	đặt, sắp đặt
meet	met	met	gặp mặt
run	ran	run	chạy
pay	paid	paid	trả (tiền)
sit	sat	sat	ngồi
speak	spoke	spoken	nói
lie	lay	lain	nằm
lead	led	led	dẫn dắt, lãnh đạo
read	read	read	đọc
grow	grew	grown	mọc, trồng
lose	lost	lost	làm mất, mất
fall	fell	fallen	ngã, rơi
send	sent	sent	gửi
build	built	built	xây dựng
understand	understood	understood	hiểu
draw	drew	drawn	vẽ, kéo
break	broke	broken	đập vỡ
spend	spent	spent	tiêu xài
cut	cut	cut	cắt, chặt
rise	rose	risen	đứng dậy; mọc
drive	drove	driven	lái xe
buy	bought	bought	mua

Bạn nên học theo hàng ngang, đọc to cả ba cột liền một hơi như go, went, gone, thay vì học rời từng cột. Cách đọc liền ba cột giúp tai bạn quen với chuỗi âm, và khi cần dùng thì cả chuỗi bật ra cùng nhau.

Bảng 230 động từ bất quy tắc đầy đủ kèm nghĩa

Bảng đầy đủ dưới đây xếp theo thứ tự bảng chữ cái để bạn tra nhanh khi gặp một từ lạ trong bài đọc. Bạn không cần học thuộc cả bảng ngay; bạn hãy dùng nó như một cuốn từ điển nhỏ, tra tới đâu ghi lại tới đó, và những từ nào lặp lại nhiều lần trong việc học của bạn thì tự khắc sẽ thuộc. Trong bảng, những ô có dấu gạch chéo như abode/abided nghĩa là cả hai dạng đều đúng; mục về những động từ có hai dạng ở phía dưới nói rõ bạn nên chọn dạng nào. Trên máy tính, bạn bấm Ctrl+F rồi gõ động từ cần tìm là nhảy thẳng tới dòng của nó, còn trên điện thoại thì bạn dùng chức năng Tìm trong trang của trình duyệt.

Động từ nguyên mẫu (V1)	Quá khứ (V2)	Quá khứ phân từ (V3)	Nghĩa
abide	abode/abided	abode/abided	lưu trú, lưu lại
arise	arose	arisen	phát sinh
awake	awoke/awaked	awoken	đánh thức, thức
be	was/were	been	thì, là, bị, ở
bear	bore	borne	mang, chịu đựng
beat	beat	beaten	đánh, thắng
become	became	become	trở nên
befall	befell	befallen	xảy đến
begin	began	begun	bắt đầu
behold	beheld	beheld	ngắm nhìn
bend	bent	bent	bẻ cong
beset	beset	beset	bao quanh
bespeak	bespoke	bespoken	chứng tỏ
bet	bet	bet	cá cược
bid	bid	bid	trả giá
bind	bound	bound	buộc, trói
bite	bit	bitten	cắn
bleed	bled	bled	chảy máu
blow	blew	blown	thổi
break	broke	broken	đập vỡ
breed	bred	bred	nuôi, dạy dỗ
bring	brought	brought	mang đến
broadcast	broadcast/broadcasted	broadcast/broadcasted	phát thanh
build	built	built	xây dựng
burn	burnt/burned	burnt/burned	đốt, cháy
buy	bought	bought	mua
cast	cast	cast	ném, tung
catch	caught	caught	bắt, chụp
chide	chid/chided	chid/chidden/chided	mắng, chửi
choose	chose	chosen	chọn, lựa
cleave	cleaved	cleaved	dính chặt, bám chặt
cleave	clove/cleft/cleaved	cloven/cleft/cleaved	chẻ, tách hai
come	came	come	đến, đi đến
cost	cost	cost	có giá là
crow	crowed/crew	crowed	gáy (gà)
cut	cut	cut	cắt, chặt
deal	dealt	dealt	giao thiệp
dig	dug	dug	đào
dive	dove/dived	dived	lặn, lao xuống
do	did	done	làm
draw	drew	drawn	vẽ, kéo
dream	dreamt/dreamed	dreamt/dreamed	mơ thấy
drink	drank	drunk	uống
drive	drove	driven	lái xe
dwell	dwelt/dwelled	dwelt/dwelled	trú ngụ, ở
eat	ate	eaten	ăn
fall	fell	fallen	ngã, rơi
feed	fed	fed	cho ăn, ăn, nuôi
feel	felt	felt	cảm thấy
fight	fought	fought	chiến đấu
find	found	found	tìm thấy, thấy
flee	fled	fled	chạy trốn
fling	flung	flung	tung; quang
fly	flew	flown	bay
forbear	forbore	forborne	nhịn
forbid	forbade/forbad	forbidden	cấm, cấm đoán
forecast	forecast/forecasted	forecast/forecasted	tiên đoán
foresee	foresaw	foreseen	thấy trước
foretell	foretold	foretold	đoán trước
forget	forgot	forgotten	quên
forgive	forgave	forgiven	tha thứ
forsake	forsook	forsaken	ruồng bỏ
freeze	froze	frozen	(làm) đông lại
get	got	got/gotten	có được
gild	gilt/gilded	gilt/gilded	mạ vàng
gird	girt/girded	girt/girded	đeo vào
give	gave	given	cho
go	went	gone	đi
grind	ground	ground	nghiền, xay
grow	grew	grown	mọc, trồng
hang	hung	hung	móc lên, treo lên
have	had	had	có
hear	heard	heard	nghe
heave	hove/heaved	hove/heaved	trục lên
hide	hid	hidden	giấu, trốn, nấp
hit	hit	hit	đụng
hold	held	held	nắm, cầm, giữ
hurt	hurt	hurt	làm đau
inlay	inlaid	inlaid	cẩn, khảm
input	input/inputted	input/inputted	đưa vào (máy điện toán)
inset	inset	inset	dát, ghép
keep	kept	kept	giữ
kneel	knelt/kneeled	knelt/kneeled	quỳ
knit	knit/knitted	knit/knitted	đan
know	knew	known	biết, quen biết
lay	laid	laid	đặt, để
lead	led	led	dẫn dắt, lãnh đạo
leap	leapt/leaped	leapt/leaped	nhảy, nhảy qua
learn	learnt/learned	learnt/learned	học, được biết
leave	left	left	ra đi, để lại
lend	lent	lent	cho mượn
let	let	let	cho phép, để cho
lie	lay	lain	nằm
light	lit/lighted	lit/lighted	thắp sáng
lose	lost	lost	làm mất, mất
make	made	made	chế tạo, sản xuất
mean	meant	meant	có nghĩa là
meet	met	met	gặp mặt
mislay	mislaid	mislaid	để lạc mất
misread	misread	misread	đọc sai
misspell	misspelt/misspelled	misspelt/misspelled	viết sai chính tả
mistake	mistook	mistaken	phạm lỗi, lầm lẫn
misunderstand	misunderstood	misunderstood	hiểu lầm
mow	mowed	mown/mowed	cắt cỏ
outbid	outbid	outbid	trả hơn giá
outdo	outdid	outdone	làm giỏi hơn
outgrow	outgrew	outgrown	lớn nhanh hơn
output	output/outputted	output/outputted	cho ra (dữ kiện)
outrun	outran	outrun	chạy nhanh hơn; vượt giá
outsell	outsold	outsold	bán nhanh hơn
overcome	overcame	overcome	khắc phục
overeat	overate	overeaten	ăn quá nhiều
overfly	overflew	overflown	bay qua
overhang	overhung	overhung	nhô lên trên, treo lơ lửng
overhear	overheard	overheard	nghe trộm
overlay	overlaid	overlaid	phủ lên
overpay	overpaid	overpaid	trả quá tiền
overrun	overran	overrun	tràn ngập
oversee	oversaw	overseen	trông nom
overshoot	overshot	overshot	đi quá đích
oversleep	overslept	overslept	ngủ quên
overtake	overtook	overtaken	đuổi bắt kịp
overthrow	overthrew	overthrown	lật đổ
pay	paid	paid	trả (tiền)
prove	proved	proven/proved	chứng minh (tỏ)
put	put	put	đặt; để
quit	quit	quit	bỏ, nghỉ
read	read	read	đọc
rebuild	rebuilt	rebuilt	xây dựng lại
redo	redid	redone	làm lại
remake	remade	remade	làm lại; chế tạo lại
rend	rent	rent	toạc ra; xé
repay	repaid	repaid	hoàn tiền lại
resell	resold	resold	bán lại
retake	retook	retaken	chiếm lại; tái chiếm
rewrite	rewrote	rewritten	viết lại
rid	rid	rid	giải thoát
ride	rode	ridden	cưỡi
ring	rang	rung	rung chuông
rise	rose	risen	đứng dậy; mọc
run	ran	run	chạy
saw	sawed	sawn	cưa
say	said	said	nói
see	saw	seen	nhìn thấy
seek	sought	sought	tìm kiếm
sell	sold	sold	bán
send	sent	sent	gửi
set	set	set	đặt, sắp đặt
sew	sewed	sewn/sewed	may
shake	shook	shaken	lay; lắc
shear	sheared	shorn	xén lông (cừu)
shed	shed	shed	rơi; rụng
shine	shone/shined	shone/shined	chiếu sáng
shoot	shot	shot	bắn
show	showed	shown/showed	cho xem
shrink	shrank	shrunk	co rút
shut	shut	shut	đóng lại
sing	sang	sung	ca hát
sink	sank	sunk	chìm; lặn
sit	sat	sat	ngồi
slay	slew	slain	sát hại; giết hại
sleep	slept	slept	ngủ
slide	slid	slid	trượt; lướt
sling	slung	slung	ném mạnh
slink	slunk	slunk	lẻn đi
smell	smelt/smelled	smelt/smelled	ngửi
smite	smote	smitten	đập mạnh
sow	sowed	sown/sowed	gieo, rải
speak	spoke	spoken	nói
speed	sped/speeded	sped/speeded	chạy vụt
spell	spelt/spelled	spelt/spelled	đánh vần
spend	spent	spent	tiêu xài
spill	spilt/spilled	spilt/spilled	tràn; đổ ra
spin	spun/span	spun	quay sợi
spit	spat	spat	khạc nhổ
spoil	spoilt/spoiled	spoilt/spoiled	làm hỏng
spread	spread	spread	lan truyền
spring	sprang	sprung	nhảy
stand	stood	stood	đứng
stave	stove/staved	stove/staved	đâm thủng
steal	stole	stolen	đánh cắp
stick	stuck	stuck	ghim vào; đính
sting	stung	stung	châm; chích; đốt
stink	stank/stunk	stunk	bốc mùi hôi
strew	strewed	strewn/strewed	rắc, rải
stride	strode	stridden	bước sải
strike	struck	struck	đánh đập
string	strung	strung	gắn dây vào
strive	strove/strived	striven/strived	cố sức
swear	swore	sworn	tuyên thệ
sweep	swept	swept	quét
swell	swelled	swollen/swelled	phồng; sưng
swim	swam	swum	bơi lội
swing	swung	swung	đong đưa
take	took	taken	cầm; lấy
teach	taught	taught	dạy; giảng dạy
tear	tore	torn	xé; rách
tell	told	told	kể; bảo
think	thought	thought	suy nghĩ
throw	threw	thrown	ném; liệng
thrust	thrust	thrust	thọc;nhấn
tread	trod	trodden/trod	giẫm; đạp
unbend	unbent	unbent	làm thẳng lại
undercut	undercut	undercut	chào giá thấp hơn đối thủ
undergo	underwent	undergone	kinh qua
underlie	underlay	underlain	nằm dưới
underpay	underpaid	underpaid	trả lương thấp
undersell	undersold	undersold	bán rẻ hơn
understand	understood	understood	hiểu
undertake	undertook	undertaken	đảm nhận
underwrite	underwrote	underwritten	bảo hiểm
undo	undid	undone	tháo ra
unfreeze	unfroze	unfrozen	làm tan đông
unwind	unwound	unwound	tháo ra
uphold	upheld	upheld	ủng hộ
upset	upset	upset	đánh đổ; lật đổ
wake	woke/waked	woken/waked	thức giấc
waylay	waylaid	waylaid	mai phục
wear	wore	worn	mặc
weave	wove/weaved	woven/weaved	dệt
wed	wed/wedded	wed/wedded	kết hôn
weep	wept	wept	khóc
wet	wet/wetted	wet/wetted	làm ướt
win	won	won	thắng; chiến thắng
wind	wound	wound	quấn
withdraw	withdrew	withdrawn	rút lui
withhold	withheld	withheld	từ khước
withstand	withstood	withstood	cầm cự
wring	wrung	wrung	vặn; siết chặt
write	wrote	written	viết

Bạn để ý sẽ thấy cleave xuất hiện ở hai dòng liền nhau, và đó là chủ ý chứ không phải bảng bị trùng. Tiếng Anh có hai động từ cùng viết là cleave nhưng nghĩa ngược hẳn nhau: một từ nghĩa là chẻ ra, tách đôi và chia thành clove hoặc cleft, còn từ kia nghĩa là dính chặt, bám chặt và chia đều đặn thành cleaved. Vì hai từ chia theo hai kiểu khác nhau nên bảng buộc phải tách thành hai dòng riêng.

Nhóm động từ bất quy tắc theo quy luật đổi vần

Học thuộc 230 từ rời rạc là việc rất nặng, nhưng nếu bạn gom chúng theo kiểu đổi vần thì khối lượng ghi nhớ giảm đi đáng kể. Các nhóm dưới đây rút thẳng từ bảng phía trên, và bạn chỉ cần nhớ một từ đại diện là kéo theo được cả nhóm.

• Nhóm ba cột giống hệt nhau: cut, put, let, hit, hurt, cost, set, shut, spread, cast, bet, quit, thrust, upset. Những từ này không đổi gì cả, nên bạn dựa vào ngữ cảnh để biết câu đang ở thì nào.
• Nhóm hai cột sau giống nhau: buy thành bought, bring thành brought, teach thành taught, catch thành caught, think thành thought, build thành built, send thành sent, keep thành kept, sleep thành slept, pay thành paid. Đây là nhóm đông nhất trong bảng và cũng dễ nhớ nhất.
• Nhóm đổi vần i, a, u: sing, sang, sung; ring, rang, rung; swim, swam, swum; begin, began, begun; drink, drank, drunk; sink, sank, sunk. Bạn đọc liền một mạch cả nhóm vài lần là nhớ được nhịp đổi vần.
• Nhóm cột ba thêm đuôi -n vào cột một: know, knew, known; grow, grew, grown; blow, blew, blown; throw, threw, thrown; draw, drew, drawn. Bạn cứ lấy cột một rồi cộng thêm chữ n là ra cột ba. Riêng fly, flew, flown đi cùng nhịp với nhóm này nhưng nguyên âm gốc đổi hẳn, nên bạn nhớ mặt riêng.
• Nhóm cột một và cột ba giống nhau: come, came, come; become, became, become; run, ran, run; overcome, overcame, overcome. Với nhóm này, bạn chỉ cần nhớ đúng một dạng ở giữa là dùng được cả ba cột.
• Nhóm đổi nguyên âm thành o rồi thêm -en: speak, spoke, spoken; break, broke, broken; choose, chose, chosen; freeze, froze, frozen; steal, stole, stolen. Bạn để ý nhịp chung của nhóm là nguyên âm gốc chuyển thành o ở cột hai, rồi cột ba giữ nguyên âm ấy và thêm đuôi -en.

Ngoài ra bảng còn một nhóm rất tiện là các động từ ghép thêm tiền tố. Khi bạn đã thuộc take, took, taken thì bạn có luôn overtake, undertake, mistake và retake, bởi chúng chia y hệt từ gốc. Điều tương tự xảy ra với stand và understand, với write và rewrite, với pay và repay hay overpay.

Những động từ bất quy tắc có hai dạng đều đúng

Khi tra bảng, bạn sẽ gặp một số ô ghi hai dạng cách nhau bởi dấu gạch chéo, chẳng hạn learnt và learned. Cả hai dạng đều chuẩn, không dạng nào sai, và khác biệt chủ yếu nằm ở vùng sử dụng: dạng đuôi -t quen thuộc với tiếng Anh Anh, còn dạng đuôi -ed phổ biến trong tiếng Anh Mỹ.

Động từ	Dạng thiên về Anh Anh	Dạng thiên về Anh Mỹ	Ghi chú khi dùng
learn	learnt	learned	Hai dạng thay thế được cho nhau
dream	dreamt	dreamed	Hai dạng thay thế được cho nhau
burn	burnt	burned	burnt hay đứng làm tính từ: burnt toast
spell	spelt	spelled	Hai dạng thay thế được cho nhau
spill	spilt	spilled	Hai dạng thay thế được cho nhau
spoil	spoilt	spoiled	spoilt hay dùng khi nói về đứa trẻ được nuông chiều
kneel	knelt	kneeled	Hai dạng thay thế được cho nhau
get	got	gotten	Chỉ khác ở cột ba, cột hai đều là got

Trường hợp get đáng nói riêng vì nó gây tranh cãi nhiều nhất. Người Mỹ dùng gotten khi muốn nói đã đạt được hoặc vừa lấy được, nên câu “I have gotten a new phone” nghĩa là tôi vừa tậu một chiếc điện thoại mới. Còn khi chỉ muốn nói mình đang sở hữu, cả người Anh lẫn người Mỹ đều nói “I have got a new phone”. Cambridge Dictionary ghi nhận cả hai dạng là chuẩn. Bảng đầy đủ phía trên cũng có vài từ mở ra hai lựa chọn ở cột ba theo cách tương tự, như show với shown và showed, prove với proven và proved, hay sow với sown và sowed.

Cùng một lối ghi ấy còn xuất hiện ở nhiều từ khác trong bảng đầy đủ, chẳng hạn smell với smelt và smelled, leap với leapt và leaped, dwell với dwelt và dwelled, hay misspell với misspelt và misspelled. Bạn dùng dạng nào cũng đúng, miễn là giữ được sự nhất quán: trong cùng một bài viết hay một bài thi, khi bạn đã chọn learnt thì hãy dùng burnt và spelt cho đồng bộ, đừng câu này Anh Anh câu kia Anh Mỹ. Người chấm bài không trừ điểm vì bạn chọn dạng nào, nhưng sẽ để ý ngay khi bạn dùng lẫn lộn trong cùng một đoạn.

Ba trường hợp dưới đây mang thêm sắc thái riêng, không đơn thuần là chuyện vùng miền, nên bạn cần đọc kỹ hơn một chút.

• shine: hai dạng gắn với hai nghĩa khác nhau. Bạn dùng shone khi nói về ánh sáng, cả lúc vật tự phát sáng lẫn lúc ai đó chiếu đèn, như trong hai câu “The sun shone all day” và “He shone his torch into the room”. Còn shined dành riêng cho nghĩa đánh bóng, như trong câu “He shined his shoes”.
• broadcast, input và output: đây là nhóm từ gắn với thời công nghệ. Dạng giữ nguyên không đổi vốn là dạng chuẩn lâu nay, còn dạng thêm -ed đang phổ biến dần trong tiếng Anh Mỹ và đã được từ điển ghi nhận.
• bid: bảng ghi bid, bid, bid theo nghĩa trả giá trong một cuộc đấu giá. Từ này còn một nghĩa cổ hơn là ra lệnh hoặc chào hỏi, và ở nghĩa đó nó chia thành bade rồi bidden, như trong câu “He bade her farewell”.

Các cặp động từ dễ nhầm khi tra bảng

Vài từ trong tiếng Anh mang hai nghĩa hoàn toàn khác nhau và chia theo hai kiểu khác nhau, nên tra bảng vội rất dễ lấy nhầm dạng. Bốn trường hợp dưới đây gây nhầm nhiều hơn cả.

Trường hợp thứ nhất là lie. Khi lie mang nghĩa nằm, nó bất quy tắc và chia thành lay rồi lain, ví dụ “He lay on the sofa all afternoon”. Khi lie mang nghĩa nói dối, nó lại là động từ có quy tắc và chia thành lied rồi lied, ví dụ “She lied about her age”. Rắc rối tăng thêm vì lay còn là một động từ độc lập nghĩa là đặt, để, chia thành laid rồi laid, cho nên bạn hãy xác định nghĩa của câu trước khi tra bảng.

Trường hợp thứ hai là hang. Khi hang nghĩa là treo một vật gì đó lên, quá khứ của nó là hung, ví dụ “She hung the picture on the wall”. Khi hang nghĩa là hành hình bằng cách treo cổ, quá khứ chuẩn mực lại là hanged theo lối có quy tắc, dù trong thực tế vẫn có người dùng hung. Đây là một trong số rất ít chỗ mà tiếng Anh dùng hình thái động từ để phân biệt hai nghĩa.

Trường hợp thứ ba là work. Nhiều bạn đi tìm work trong bảng bất quy tắc rồi không thấy và tưởng bảng thiếu, nhưng thật ra work là động từ có quy tắc, quá khứ của nó là worked. Dạng cổ wrought vẫn còn tồn tại trong vài cụm cố định như wrought iron nghĩa là sắt rèn, chứ không còn dùng để chia thì trong câu thông thường nữa.

Trường hợp thứ tư là read. Cả ba cột đều viết giống hệt nhau, nhưng cách đọc thì khác: cột một đọc là /riːd/, còn cột hai và cột ba đọc là /red/. Vì thế khi luyện nói, bạn nhớ đổi âm chứ đừng đọc y nguyên, và bạn có thể nghe phát âm chuẩn của từng dạng trên từ điển Cambridge.

Cách học thuộc bảng động từ bất quy tắc cho người mất gốc

Cách học sai phổ biến nhất là mở bảng ra rồi cố đọc từ đầu đến cuối theo thứ tự bảng chữ cái. Bạn sẽ nhớ rất tốt nhóm chữ A và B, đuối dần ở nhóm chữ M, và gần như không giữ lại được gì từ chữ S trở đi. Bốn cách dưới đây thực tế hơn nhiều.

• Chia nhỏ theo cụm mười từ: bạn lấy mười từ đầu trong bảng 50 từ thông dụng, dùng chúng trong ba ngày, rồi mới lấy tiếp mười từ sau. Năm cụm nhỏ trải đều trong nửa tháng dễ vào đầu hơn một buổi học dồn năm mươi từ.
• Học theo nhóm đổi vần thay vì theo thứ tự chữ cái: bạn gom sing, ring, swim vào cùng một lượt học vì chúng đổi vần giống nhau, nhờ vậy nhớ một từ là kéo theo được cả nhóm.
• Đặt câu về chính đời sống của mình: thay vì đọc “eat, ate, eaten” một cách khô khan, bạn hãy kể “I ate pho this morning” rồi “I have eaten pho three times this week”. Từ nào gắn với việc thật của bạn thì từ đó ở lại lâu hơn hẳn.
• Ôn lại theo chu kỳ ngắt quãng: bạn ôn một cụm sau một ngày, sau ba ngày, rồi sau một tuần. Mỗi lần ôn chỉ mất vài phút, nhưng chính nhịp lặp lại thưa dần mới chuyển được từ vựng từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn.

Bạn cũng nên tách riêng một cuốn sổ nhỏ chỉ ghi những từ mình đã chia sai. Danh sách lỗi của mỗi người thường ngắn hơn ta tưởng, phần nhiều chỉ hai ba chục từ, và khi bạn xử lý xong danh sách đó thì phần lớn lỗi chia động từ trong bài viết của bạn cũng biến mất theo.

Ghi nhớ nhanh về động từ bất quy tắc

• Động từ bất quy tắc không thêm -ed khi chia quá khứ mà đổi hình thái riêng, nên người học phải nhớ mặt từng từ.
• Cột V2 dùng cho quá khứ đơn, còn cột V3 dùng cho các thì hoàn thành và cho câu bị động.
• Bạn nên thuộc chắc 50 động từ thông dụng trước, rồi mới dùng bảng 230 từ như một cuốn từ điển tra cứu.
• Gom động từ theo nhóm đổi vần giúp giảm khối lượng ghi nhớ so với học theo thứ tự bảng chữ cái.
• Những ô ghi hai dạng như learnt và learned đều đúng, bạn chỉ cần dùng nhất quán trong cùng một bài.
• Động từ ghép thêm tiền tố chia y hệt từ gốc, chẳng hạn understand theo stand còn overtake theo take.
• Bạn hãy cẩn thận với lie nằm và lie nói dối, với hang treo vật và hang treo cổ, vì mỗi nghĩa chia một kiểu.

Những thắc mắc thường gặp về động từ bất quy tắc

Tiếng Anh có bao nhiêu động từ bất quy tắc cần học?

Các bảng tra thông dụng liệt kê khoảng hai trăm đến ba trăm từ, và bảng trong bài này gồm 230 từ. Tuy nhiên số từ bạn thật sự dùng hằng ngày nhỏ hơn nhiều, chỉ chừng năm sáu chục từ. Bạn hãy học chắc nhóm thông dụng trước, phần còn lại để tra khi gặp là đủ.

Làm sao biết một động từ là bất quy tắc hay có quy tắc?

Không có dấu hiệu bên ngoài nào giúp bạn nhận ra, nên cách chắc chắn nhất vẫn là tra bảng hoặc tra từ điển. Có một mẹo giúp bạn đoán nhanh: động từ càng ngắn và càng thông dụng thì khả năng bất quy tắc càng cao, còn động từ dài nhiều âm tiết gần như luôn có quy tắc, trừ các động từ ghép thêm tiền tố vào một từ bất quy tắc như understand hay overtake.

Chia sai động từ bất quy tắc thì người nghe có hiểu không?

Người nghe vẫn hiểu ý bạn trong hầu hết tình huống, bởi ngữ cảnh và các từ chỉ thời gian đã đủ báo hiệu thì của câu. Nhưng trong bài thi và trong văn bản công việc, lỗi này bị tính là lỗi ngữ pháp và làm giảm ấn tượng về trình độ của bạn, cho nên bạn vẫn nên sửa cho đúng.

Học thuộc bảng rồi mà lúc nói vẫn chia sai thì phải làm sao?

Chuyện đó rất bình thường, bởi thuộc bảng trên giấy và bật ra đúng dạng khi đang nói là hai kỹ năng khác nhau. Phản xạ chỉ hình thành khi bạn dùng những động từ ấy để kể lại việc thật của mình nhiều lần, chẳng hạn kể lại một ngày đã qua bằng cột hai và kể những việc mình đã làm xong bằng cột ba. Mỗi ngày bạn chỉ cần vài câu như vậy, sau vài tuần tai bạn sẽ tự thấy chỗ nào chia lệch.

Nếu bạn muốn luyện phần này cùng người kèm sát từng câu, bạn có thể xem lộ trình tiếng Anh từ con số 0 để đưa bảng động từ vào câu nói hằng ngày.

Freetalk English và cách học ngữ pháp để dùng được

Freetalk English (thương hiệu của Công ty Cổ phần Fungroup) dạy tiếng Anh giao tiếp 1-1 trực tuyến theo mô hình 1 Thầy 1 Trò từ tháng 8/2015, với hơn 250 giáo viên quốc tế đạt chứng chỉ TESOL và IELTS 7.0+. Tại đây, bảng động từ bất quy tắc không dừng ở việc đọc thuộc ba cột, mà được đưa thẳng vào hội thoại để bạn kể lại việc đã qua và việc đã hoàn thành bằng chính câu chuyện của mình. Chương trình cá nhân hóa 30 phút mỗi ngày đến nay đã dạy hơn 26.600 học viên trên toàn quốc. Website: freetalkenglish.edu.vn. Hotline và Zalo: 0902 466 499.

Ngữ pháp tiếng Anh liên quan

• Cấu trúc as soon as nối hai hành động trong quá khứ
• Cách phân biệt a few, few, a little và little