9 Nguyên Nhân Trẻ Nghe Tiếng Anh Không Hiểu Và Cách Luyện 10 Phút Mỗi Ngày

Trẻ học tiếng Anh mãi không nghe được, 9 nguyên nhân và cách luyện nghe tại Freetalk English

Nhiều ba mẹ nói một câu rất quen: “Con học cũng lâu rồi, mà nghe vẫn như tiếng ngoài hành tinh.” Ba mẹ lo là đúng, bởi nghe là nền của nói, mà khi nghe kém thì con rất dễ nản.

Trẻ em ở Hà Nội thường học cùng lúc nhiều nguồn: trường, trung tâm, lớp trực tuyến, ứng dụng. Nguồn thì nhiều mà lại thiếu hệ thống, cho nên con nghe hoài vẫn không bắt được. Với con học trực tuyến, chuyện này còn lộ rõ hơn, vì học trực tuyến đòi con nghe để phản hồi nhanh, mà phản hồi chậm thì con tắt micro luôn.

Bài này giúp ba mẹ hiểu đúng vì sao trẻ học tiếng Anh không nghe được, luyện nghe 10 phút mỗi ngày sao cho không thành một cuộc chiến, và đi qua lộ trình 30, 60, 90 ngày để con bật phản xạ. Nếu muốn con được luyện nghe và nói với giáo viên kéo lời từng buổi, ba mẹ có thể xem khóa tiếng Anh cho trẻ 1-1.

Ba mẹ luyện nghe tiếng Anh cùng con mỗi ngày 10 phút tại nhà

Nghe Không Phải Kỹ Năng Tự Nhiên Nếu Con Thiếu Hệ Thống

Nhiều người nghĩ cứ để lâu thì trẻ sẽ tự nghe được. Thực ra kỹ năng nghe chỉ lên khi có đủ hai thứ là lặp đúng và nhiệm vụ rõ. Nghe kiểu mở cho có chỉ tạo ra tiếng nền chứ không tạo ra hiểu; con nghe như nghe nhạc, vui thì có vui mà chẳng bắt được chữ nào. Với lớp trực tuyến, con nghe không lên thì càng ngại nói, mà càng ngại nói thì lại càng nghe kém, vì lúc đó não không còn mục tiêu để bám vào.

Infographic 9 nguyên nhân trẻ học tiếng Anh không nghe được và hệ thống luyện nghe 10 phút

9 Nguyên Nhân Thật Khiến Con Học Mãi Vẫn Không Nghe Được

#	Nguyên nhân	Cách sửa
1	Nghe quá khó so với trình độ, mới A0 đến A1 mà nghe hội thoại dài và nhanh	Hạ độ khó xuống đúng trình độ, vì não bỏ cuộc khi quá tải
2	Chỉ nghe một lần rồi chuyển bài	Nghe lặp có mục tiêu; nghe một lần chỉ là trải nghiệm
3	Nghe nhưng không có nhiệm vụ	Giao nhiệm vụ nhỏ: bắt một từ khóa, một câu khung
4	Ba mẹ kiểm tra thay vì huấn luyện, kiểu “Nghe thấy gì? Dịch đi!”	Đổi sang huấn luyện nhẹ; kiểm tra tạo áp lực nên con né
5	Thiếu câu khung nên không bắt được mẫu	Dạy câu khung để con có mẫu quen bám vào
6	Nghe nhiều giọng, nhiều nguồn nên não bị nhiễu	Giai đoạn đầu ổn định giọng và nhịp, đa dạng sau
7	Nghe trong trạng thái mệt	10 phút lúc con tỉnh mạnh hơn 30 phút lúc mệt
8	Không nhắc lại ngay sau khi nghe	Nhắc lại một mẩu nhỏ để não đóng dấu
9	Ba mẹ kỳ vọng con nghe hiểu 100%	Nghe tốt là bắt được ý chính và phản hồi được, không phải hiểu hết

Hiểu Đúng Thế Nào Là Con Đã Nghe Lên

Ba mẹ cần một định nghĩa đo được, bởi không đo được thì rất dễ nản. Với trẻ, nghe lên nghĩa là con bắt được từ khóa quen trong câu, nhận ra câu khung khi nghe lại, phản hồi nhanh hơn dù chỉ bằng một câu ngắn, và bớt sợ nghe đến mức chịu nghe lại nhiều lần. Với lớp trực tuyến, dấu hiệu rõ nhất là con dám bật micro nhanh và không còn chờ dịch trong đầu quá lâu.

Hệ Thống Luyện Nghe 10 Phút Mỗi Ngày Theo 4 Bước

Ba mẹ không cần thiết bị xịn, không cần ứng dụng đắt. Chỉ 10 phút theo bốn bước, làm đúng thì con nghe lên rõ trong 2 đến 4 tuần:

Mồi nghe (2 phút): ba mẹ nhắc trước 5 từ con sắp nghe, ví dụ chủ đề đồ ăn gồm water, milk, snack, hungry, delicious. Mồi giúp não chuẩn bị đường để bắt.
Bắt từ khóa (3 phút): mở đoạn ghi 10 đến 20 giây, hỏi đơn giản “Con nghe thấy ‘water’ không?”. Con chỉ cần gật hoặc nói Yes; nhiệm vụ nhỏ giúp con thắng nhanh.
Bắt câu khung (3 phút): chọn một câu như “I want water, please.”, cho con nghe đúng câu đó 2 đến 3 lần trong một đoạn ngắn. Nghe lặp đúng câu khung giúp con phản xạ trả lời nhanh.
Nhắc lại một mẩu (2 phút): con nhắc được 60 đến 70% là tốt. Ba mẹ dùng cách nhắc lại: con nói thiếu, ba mẹ nói đủ. Cách này vừa sửa vừa giữ tự tin cho con.

Cơ chế đằng sau: não trẻ tạo mẫu âm (phonological template) qua lặp lại có chủ đích, không qua nghe thụ động. Điều này khớp với giả thuyết đầu vào của Krashen, tức nghe nội dung dễ hiểu và hơi trên trình độ một chút, và đường cong lãng quên của Ebbinghaus, tức gợi lại đúng thời điểm để chống quên. Đó là lý do nghe nhiều khác với nghe đúng.

Bộ Câu Khung Nghe Nói Dùng Cả 4 Tuần Không Hết

Ba mẹ cần 20 đến 30 câu thật dùng được, không cần 200: I want… · I like… · I don’t like… · Where is my…? · It’s here. · It’s there. · This one. · That one. · Help me, please. · One more time, please. · Repeat, please. · I don’t understand. · I don’t know. · Let me think. · Slowly, please. · I’m hungry. · I’m thirsty. · I’m tired. · I’m happy. · I’m sad.

Đây là nhóm câu giữ lời rất mạnh khi con học trực tuyến.

Lộ Trình 30, 60, 90 Ngày, Mỗi Ngày 10 Phút, Ba Mẹ Bận Vẫn Làm Được

Giai đoạn	Trọng tâm	Mục tiêu
Tuần 1 (ngày 1 đến 7)	Bắt từ khóa theo chủ đề: đồ ăn, đồ chơi, đồ dùng học tập	Con nghe thấy từ khóa, chưa cần hiểu
Tuần 2 (ngày 8 đến 14)	Bắt câu khung: I want… / Where is my…? / Help me	Con nghe ra mẫu, phản hồi nhanh hơn
Tuần 3 (ngày 15 đến 21)	Câu đệm: One more time / Slowly / I don’t understand	Con không đứng hình, chủ động hơn
Tuần 4 (ngày 22 đến 30)	Ghép 2 câu và một mốc kiểm tra video 30 đến 40 giây	Con thấy mình nghe được và nói được
Ngày 31 đến 60	Tăng đoạn ghi lên 20 đến 40 giây, nghe rồi trả lời một câu ngắn	Con bật lời mượt hơn, bớt dịch trong đầu
Ngày 61 đến 90	Nghe chọn đáp án this hay that, rồi nghe và nói lại một mẩu 5 đến 7 từ	Con có nền nghe nói ổn

Tiến bộ của trẻ là một đường cong chứ không phải đường thẳng, và điều kiện duy nhất để đường cong đó đi lên là ba mẹ giữ được nhịp.

Kịch Bản Nói Của Ba Mẹ Để Con Không Phản Kháng

Ba mẹ không cần nói dài, chỉ cần đúng câu và đúng nhịp. Khi con lười, ba mẹ hạ ngưỡng xuống: “Mình nghe 10 giây thôi.” Khi con sợ sai, ba mẹ đổi định nghĩa thắng thua: “Sai không sao, nghe thấy một từ là thắng rồi.” Khi con nản, ba mẹ cho con quyền chọn: “Con muốn nghe đồ ăn hay đồ chơi?” Còn khi con bực, ba mẹ đừng ép: “Thôi, hôm nay mình chỉ nghe một câu thôi.” Thái độ của con phần lớn đến từ câu nói của ba mẹ, mà thái độ thì quyết định con có giữ được nhịp hay không.

Nếu ba mẹ muốn con được luyện nghe nói với giáo viên kéo lời và chỉnh câu ngay từng buổi, ba mẹ có thể tham khảo chương trình tiếng Anh cá nhân hóa cho con tại Freetalk English, ưu tiên nghe nói theo nhóm nhỏ hoặc 1 kèm 1, ba mẹ chỉ cần giữ 10 phút ở nhà.

Chọn Nguồn Nghe Đúng Trình Độ Thì Con Mới Bắt Được

Một lý do rất thường bị bỏ qua là con đang nghe thứ quá khó so với mình. Ngôn ngữ chỉ đi vào khi đầu vào hơi cao hơn trình độ hiện tại một chút, đủ để con đoán được phần lớn và chỉ vướng vài chỗ, chứ không phải nghe một đoạn mà chỗ nào cũng lạ. Nếu con nghe mà mặt ngơ ra, khả năng cao là đoạn đó vượt ngưỡng, và ba mẹ nên hạ xuống một nguồn dễ hơn thay vì bắt con cố nghe cho quen.

Cách chọn đơn giản: ba mẹ cho con nghe thử 30 giây, nếu con bắt được khoảng bảy tám phần thì đó là nguồn đúng, còn nếu con chỉ bắt được vài từ thì đổi sang nguồn dễ hơn. Ưu tiên đoạn ngắn, giọng rõ, tốc độ vừa, có hình hoặc ngữ cảnh để con đoán nghĩa. Khi con nghe đúng ngưỡng, con sẽ thấy mình hiểu được, và cảm giác hiểu được chính là thứ giữ con ở lại với việc nghe.

Những Điều Ba Mẹ Cần Nhớ

Con nghe kém thường không phải do kém, mà do lệch cách luyện.
Nghe đúng là nghe có nhiệm vụ và có lặp, khác hẳn nghe nhiều một cách thụ động.
Hệ thống 10 phút mỗi ngày theo 4 bước: mồi, bắt từ khóa, bắt câu khung, nhắc lại.
Thắng nhỏ mỗi ngày: bắt được một từ đã tính là thắng, ba mẹ đừng đòi con hiểu 100%.
Giữ vòng lặp nghe nói chạy 30, 60, 90 ngày thì con thay đổi rõ mà không cần ép.

Băn Khoăn Thường Gặp Khi Luyện Nghe Cho Con

“Con học nhiều mà vẫn không nghe được là do con kém?”

Thường không phải. Phần lớn là do lệch cách luyện: nghe quá khó so với trình độ, nghe một lần rồi chuyển bài, hoặc nghe mà không có nhiệm vụ. Chỉ cần ba mẹ chỉnh ba điểm đó, tức hạ độ khó, nghe lặp có mục tiêu và giao một nhiệm vụ nhỏ, thì khả năng nghe của con sẽ lên.

“Mỗi ngày luyện nghe cho con bao lâu?”

10 phút mỗi ngày theo bốn bước là đủ, miễn là đều. Quan trọng hơn thời lượng lại là đúng thời điểm: 10 phút lúc con tỉnh táo còn mạnh hơn 30 phút lúc con đã mệt.

“Có cần con nghe hiểu hết mới coi là tiến bộ không?”

Không. Nghe tốt là bắt được ý chính và phản hồi được, không phải hiểu 100%. Đòi con hiểu hết sẽ khiến con luôn thấy mình thất bại và sợ nghe.

“Con học trực tuyến có luyện nghe hiệu quả không?”

Có, nếu có 10 phút ở nhà làm bài gối. Con nghe ra câu khung ở nhà, lên lớp gặp lại sẽ thấy quen và tự tin bật lời. Muốn lộ trình gắn nhà với lớp, ba mẹ xem khóa tiếng Anh cho trẻ 1-1.

“Cho con xem hoạt hình tiếng Anh có giúp con nghe tốt hơn không?”

Có, nhưng chỉ khi có nhiệm vụ đi kèm. Bật hoạt hình cho con xem thụ động cả buổi thì gần như chỉ là tiếng nền, con vui mà không vào. Cách dùng đúng là ba mẹ chọn một đoạn ngắn, cho con xem rồi bắt một hai từ hoặc nhắc lại một câu con thích. Đầu vào kèm một chút đầu ra nhỏ mới biến việc xem thành việc nghe thật.

Đọc Thêm Về Luyện Nghe Tiếng Anh Cho Trẻ

Freetalk English, Tiếng Anh 1-1 Ưu Tiên Nghe Nói Cho Trẻ

Freetalk English (thương hiệu của Công ty Cổ phần Fungroup) đào tạo tiếng Anh giao tiếp 1-1 trực tuyến cho trẻ em từ tháng 8/2015, chương trình bám chuẩn Cambridge từ Starters đến Flyers, ưu tiên nghe và nói, cá nhân hóa theo độ tuổi và trình độ của con, ba mẹ chỉ cần giữ 10 phút luyện nghe ở nhà mỗi ngày. Đội ngũ 250+ giáo viên đạt chứng chỉ TESOL và IELTS 7.0+, đã đồng hành cùng 26.600+ học viên trên toàn quốc.