Trạng từ không có đuôi -ly trong tiếng Anh và cách dùng đúng

Bạn viết xong một email tiếng Anh, đọc lại câu “He replied fastly” rồi thấy ngờ ngợ, gõ thử vào từ điển thì không có từ nào như vậy. Cảm giác ngờ ngợ đó xuất hiện đúng chỗ, vì bạn vừa chạm vào một nhóm từ đi ngược quy tắc quen thuộc.

Trạng từ không có đuôi -ly là những trạng từ giữ nguyên hình thức vốn có, không được tạo ra bằng cách thêm -ly vào tính từ. Trong câu “He runs fast”, từ fast vẫn nói rõ anh ấy chạy theo cách nào, dù nó trông hệt như một tính từ.

Người học thường thuộc lòng công thức “tính từ cộng -ly ra trạng từ” rồi áp cho mọi trường hợp. Đến khi gặp fast, hard, well, soon hay however, công thức đó không còn đỡ được nữa, mà nhóm này lại rơi vào những câu bạn dùng hằng ngày.

Bài này dựng bảy bảng tra cứu với 124 từ chia theo chức năng, kèm phần phân biệt mười cặp dễ nhầm nghĩa như hard với hardly, late với lately. Bạn có thể đọc một mạch hoặc mở đúng bảng mình cần rồi tra.

Nếu bạn đang dựng lại nền ngữ pháp từ đầu, chuyên đề này nằm trong khóa học tiếng Anh 1 kèm 1 cho người mất gốc.

Trạng từ không có đuôi -ly là gì và vì sao nhóm này tồn tại

Tiếng Anh có hai con đường tạo ra trạng từ, và người học chỉ được dạy kỹ một con đường. Con đường phổ biến là ghép hậu tố -ly vào tính từ: quick thành quickly, careful thành carefully. Con đường thứ hai cổ hơn nhiều, trong đó một từ giữ nguyên hình thức và tự nhận thêm vai trò bổ nghĩa cho động từ.

Nhóm thứ hai này được gọi bằng nhiều tên, phổ biến nhất là “flat adverb” trong tài liệu tiếng Anh. Chúng không hiếm chút nào, ngược lại chúng nằm ở những câu bạn nói nhiều nhất trong ngày.

• Từ chỉ có dạng trần, không có bản -ly: fast, soon, here, there, abroad, upstairs. Bạn nói “He runs fast” chứ không nói “He runs fastly”, vì từ fastly không tồn tại trong tiếng Anh chuẩn.
• Từ có cả dạng trần lẫn dạng -ly nhưng hai dạng khác nghĩa: hard và hardly, late và lately, near và nearly. Đây là nhóm gây hiểu nhầm nặng nhất, nên bài dành riêng một bảng cho chúng.
• Từ có cả hai dạng và nghĩa gần nhau: loud và loudly, slow và slowly, quick và quickly. Dạng trần nghiêng về văn nói, dạng -ly nghiêng về văn viết, nên “Drive slow” và “Drive slowly” đều nghe được.
• Từ vốn là một từ loại khác, chỉ đóng vai trạng từ trong một cách dùng nhất định: in, off, up, over. Phần riêng phía dưới xử lý nhóm này, vì gọi chúng là trạng từ một cách trơn tru sẽ dạy sai.

Theo Cambridge Dictionary, chức năng mới là thứ xác định một từ có phải trạng từ hay không, chứ không phải hình thức của nó. Đó cũng là chìa khóa của cả bài này.

Cách nhận biết trạng từ không có đuôi -ly trong câu

Vì hình thức không giúp được gì, bạn phải nhìn vào việc từ đó đang bổ nghĩa cho ai. Bảng dưới đặt cùng một từ vào hai câu để bạn thấy nó đổi vai thế nào, và cột cuối cho bạn câu hỏi tự kiểm tra khi tự đặt câu.

Từ	Khi là tính từ	Khi là trạng từ	Câu hỏi tự kiểm tra
fast	He is a fast runner.	He runs fast.	Từ này đứng cạnh danh từ runner hay động từ runs?
hard	That was a hard question.	She works hard.	Nó tả câu hỏi hay tả cách làm việc?
late	We took the late train.	We arrived late.	Nó tả chuyến tàu hay tả lúc đến?
early	I caught an early flight.	I woke up early.	Nó tả chuyến bay hay tả lúc thức dậy?
high	They live in a high building.	The kite flew high.	Nó tả tòa nhà hay tả đường bay?

Bạn để ý ba dấu hiệu sau thì việc nhận diện nhanh hơn hẳn. Thứ nhất, từ đứng ngay sau một động từ thường mà không có danh từ nào theo sau thì gần như chắc chắn nó đang làm trạng từ. Thứ hai, từ đứng ngay trước một danh từ thì nó đang làm tính từ.

Dấu hiệu thứ ba nằm ở nhóm động từ nối. Sau be, seem, look, feel, taste thì tiếng Anh dùng tính từ, cho nên “This cake tastes good” mới đúng.

Nếu bạn muốn xem lại toàn cảnh từ loại này trước khi tra bảng, bài trạng từ là gì trình bày đủ vai trò, phân loại và quy tắc vị trí trong câu.

Bảng 1: nhóm chỉ cách thức, 16 từ

Nhóm cách thức trả lời câu hỏi hành động diễn ra như thế nào, và đây là nhóm bị thêm nhầm -ly nhiều nhất. Mười sáu từ dưới đây đứng sau động từ hoặc sau tân ngữ, giữ nguyên hình thức.

Từ	Nghĩa	Ví dụ
well	tốt, giỏi	She speaks English well.
fast	nhanh	He runs fast.
hard	chăm chỉ, mạnh	They worked hard all week.
straight	thẳng	Go straight ahead.
loud	to (thiên về văn nói)	Don’t talk so loud.
aloud	thành tiếng	She read the letter aloud.
wrong	sai	I did it wrong.
tight	chặt	Hold the rope tight.
wide	mở hết cỡ	Open your mouth wide.
deep	sâu	The miners dug deep.
high	cao	The bird flew high.
sideways	nghiêng sang bên	She glanced sideways at me.
upright	thẳng đứng	Please sit upright.
solo	một mình	He flew solo for the first time.
freelance	theo hình thức tự do	She works freelance.
nonstop	không nghỉ	They talked nonstop for an hour.

Ba từ wide, deep, high có thêm bản -ly với nghĩa lệch đi khá xa, nên bạn xem kỹ bảng cặp bẫy phía dưới trước khi dùng chúng trong văn viết trang trọng. Riêng loud có bản loudly nghĩa gần như nhau, chỉ khác ở chỗ loudly hợp văn viết hơn.

Bảng 2: nhóm chỉ thời gian, 24 từ

Nhóm thời gian trả lời câu hỏi việc đó xảy ra khi nào, và phần lớn đứng được ở đầu câu hoặc cuối câu. Riêng already, still, yet và just có vị trí riêng, nên cột ví dụ đặt sẵn chúng vào đúng chỗ để bạn bắt chước.

Từ	Nghĩa	Ví dụ
now	bây giờ	I am busy now.
then	lúc đó, sau đó	We lived in Hue then.
today	hôm nay (còn là danh từ)	I have two meetings today.
yesterday	hôm qua (còn là danh từ)	She called me yesterday.
tomorrow	ngày mai (còn là danh từ)	We leave tomorrow.
tonight	tối nay (còn là danh từ)	Let’s eat out tonight.
soon	sớm, chẳng bao lâu nữa	The bus will come soon.
late	muộn	She arrived late.
early	sớm, trước giờ	He gets up early.
already	đã rồi	They have already left.
still	vẫn còn	He is still waiting.
yet	chưa (câu phủ định, câu hỏi; còn là liên từ)	I haven’t finished yet.
just	vừa mới (còn là tính từ nghĩa “công bằng”)	She has just called.
ever	từng	Have you ever been to Japan?
once	một lần (số lần); trước kia (thời điểm)	I met him once.
twice	hai lần (chỉ số lần)	I called her twice.
afterwards	sau đó	We went home afterwards.
nowadays	ngày nay	Nowadays, most people book online.
someday	một ngày nào đó	I will visit Kyoto someday.
sometime	vào lúc nào đó	Let’s meet sometime next week.
anymore	không còn nữa (Anh-Anh viết rời: any more)	I don’t live there anymore.
overnight	qua đêm	The parcel arrived overnight.
beforehand	trước đó	Please call me beforehand.
forever	mãi mãi	Nothing lasts forever.

Từ early đáng chú ý ở chỗ nó kết thúc bằng hai chữ cái l và y, nhưng không sinh ra từ quy tắc thêm -ly vào tính từ nào cả. Nó vốn đã là một từ độc lập, dùng được cả ở vai tính từ lẫn vai trạng từ, cho nên nó vẫn thuộc nhóm bài này.

Bạn kiểm bằng một câu hỏi: bỏ -ly đi có còn một tính từ có thật không? Với quickly thì còn quick, còn với early thì không có từ “ear” nào cả, nên early là từ độc lập chứ không phải sản phẩm của quy tắc.

Các từ ugly, friendly, lovely cũng kết thúc bằng ly mà lại là tính từ, cho thấy hai chữ cái cuối không quyết định từ loại.

Nhóm thời gian gắn chặt với thì của động từ. Khi bạn kể một việc đang diễn ra thì bị cắt ngang, các từ then và still hay xuất hiện cùng thì quá khứ tiếp diễn, còn soon thì đi rất tự nhiên với cấu trúc as soon as khi nối hai hành động liền kề.

Bảng 3: nhóm chỉ tần suất và lặp lại, 6 từ

Nhóm tần suất trả lời câu hỏi bao lâu một lần, kèm theo từ again chỉ sự lặp lại. Đa số từ chỉ tần suất có đuôi -ly như usually, frequently, rarely, cho nên nhóm không có đuôi -ly ở đây gọn lại còn sáu từ.

Từ	Nghĩa	Ví dụ
always	luôn luôn	She is always on time.
never	không bao giờ	He never eats breakfast.
often	thường xuyên	We often meet on Fridays.
sometimes	thỉnh thoảng	Sometimes I walk to work.
seldom	hiếm khi	She seldom complains.
again	lại, lần nữa	Please say that again.

Các từ always, never, often, seldom thường đứng trước động từ thường và đứng sau động từ to be, cho nên bạn viết “He never eats breakfast” và “She is always on time”. Riêng sometimes linh hoạt hơn, nó đứng thêm được ở đầu câu lẫn cuối câu. Từ again thì khác hẳn về vị trí, nó thường đứng cuối câu như trong “Try again”.

Bảng 4: nhóm chỉ nơi chốn và hướng, 33 từ

Đây là bảng dài nhất, và cũng là nhóm gần như không có bản -ly nào để nhầm. Điểm cần nhớ nằm ở chỗ khác: phần lớn các từ này không cần giới từ đứng trước, nên “He went upstairs” mới đúng còn “He went to upstairs” thì sai.

Từ	Nghĩa	Ví dụ
here	ở đây	Sign here, please.
there	ở đó	I have been there twice.
home	về nhà (còn là danh từ)	He went home early.
abroad	ở nước ngoài	My sister studies abroad.
overseas	ra nước ngoài	The company sells overseas.
upstairs	trên tầng, lên tầng trên	She is waiting upstairs.
downstairs	dưới tầng, xuống tầng dưới	Come downstairs, please.
indoors	trong nhà	Stay indoors today.
outdoors	ngoài trời	We ate outdoors.
inside	bên trong	Come inside.
outside	bên ngoài	Wait outside for a minute.
everywhere	khắp nơi	I looked everywhere for my keys.
somewhere	đâu đó	I left my phone somewhere.
anywhere	bất cứ đâu	Sit anywhere you like.
nowhere	không nơi nào	This road leads nowhere.
elsewhere	nơi khác	She decided to work elsewhere.
nearby	gần đó	A café is nearby.
ahead	phía trước	Look ahead.
back	trở lại	He came back late.
away	ra chỗ khác, đi xa	Put your phone away.
apart	tách ra	The two houses stand far apart.
aside	sang một bên	Step aside, please.
underground	dưới lòng đất	The train runs underground.
underwater	dưới nước	This camera works underwater.
uphill	lên dốc	They walked uphill.
downhill	xuống dốc	The car rolled downhill.
inland	vào đất liền	The storm moved inland.
ashore	lên bờ	The sailors swam ashore.
halfway	nửa đường	We stopped halfway.
overhead	trên đầu	A helicopter flew overhead.
left	sang trái (chủ yếu là danh từ và tính từ; vai trạng từ hầu như chỉ có trong “turn left”)	Turn left at the corner.
forward	về phía trước	Please move forward.
backwards	lùi lại	He stepped backwards.

Hai từ inside và outside còn dùng được như giới từ khi có danh từ theo sau, ví dụ “inside the box”. Riêng nearby chỉ có hai vai trạng từ và tính từ như trong “a nearby café”, không dùng làm giới từ. Bạn cứ nhìn vào chỗ trống phía sau: có danh từ thì đó là giới từ, không có gì cả thì đó là trạng từ.

Bảng 5: nhóm chỉ mức độ, 23 từ

Nhóm mức độ trả lời câu hỏi đến mức nào, và đa số đứng ngay trước từ mà nó bổ nghĩa. Riêng enough đi ngược lại, nó đứng sau tính từ nên bạn viết “hot enough” chứ không viết “enough hot”.

Từ	Nghĩa	Ví dụ
very	rất	This soup is very salty.
too	quá (mức chịu được)	The bag is too heavy.
quite	khá (Anh-Anh nghiêng nghĩa “khá”, Anh-Mỹ nghiêng nghĩa “rất”)	The film was quite good.
rather	khá, hơi	It is rather cold today.
almost	gần như	I almost missed the train.
enough	đủ (đứng sau tính từ; còn là lượng từ)	The water is hot enough.
even	ngay cả (từ nhấn mạnh, không chỉ mức độ)	He didn’t even say hello.
much	nhiều (còn là lượng từ)	I don’t travel much.
more	hơn (còn là lượng từ)	Please speak more slowly.
most	nhất (còn là lượng từ)	I like this option most.
less	ít hơn (còn là lượng từ)	I sleep less than before.
least	ít nhất (còn là lượng từ)	I like this one least.
better	tốt hơn (dạng so sánh của well)	He plays better than me.
best	tốt nhất (dạng so sánh nhất của well)	She sings best in the group.
worse	tệ hơn (dạng so sánh của badly)	My cough got worse.
worst	tệ nhất (dạng so sánh nhất của badly)	This model performs worst.
half	một nửa	The job is only half done.
double	gấp đôi	They paid double for the ticket.
extra	thêm, hơn mức thường	He worked extra hard.
somewhat	hơi, có phần	I am somewhat tired.
altogether	hoàn toàn	The noise stopped altogether.
pretty	khá (thân mật)	It’s pretty good.
far	hơn hẳn (bổ nghĩa cho dạng so sánh: far better, far more)	This version is far better.

Bốn từ better, best, worse, worst là dạng so sánh của well và badly khi chúng làm trạng từ, đồng thời là dạng so sánh của good và bad khi chúng làm tính từ. Bạn nhìn vào từ đứng trước là biết: sau động từ thường như plays hay sings thì chúng đang làm trạng từ.

Bảng 6: nhóm trạng từ liên kết, 15 từ

Nhóm này nối ý giữa hai câu chứ không bổ nghĩa cho một động từ cụ thể, cho nên cách dùng và dấu câu của chúng khác hẳn năm bảng phía trên. Chúng là trạng từ thật, nhưng chúng không phải liên từ, và khoảng cách đó chính là chỗ người học Việt Nam mất điểm nhiều nhất.

Từ	Nghĩa	Ví dụ
however	tuy nhiên	The room was small. However, it was clean.
therefore	vì vậy	He missed the bus; therefore, he was late.
thus	do đó	Sales fell; thus, the plan changed.
hence	do đó (trang trọng)	It rained; hence, we stayed home.
moreover	hơn nữa	The hotel is cheap. Moreover, it is quiet.
furthermore	hơn nữa (văn viết)	Furthermore, the data supports this idea.
besides	ngoài ra (còn là giới từ: besides the cost)	I am tired. Besides, it is late.
nevertheless	dù vậy	She was tired. Nevertheless, she finished it.
nonetheless	dù vậy	The offer is small; nonetheless, I accept it.
otherwise	nếu không thì	Leave now; otherwise, you will miss the train.
meanwhile	trong khi đó	Meanwhile, we prepared dinner.
likewise	tương tự	She works weekends. Likewise, her brother gives up his Saturdays.
instead	thay vào đó	He didn’t call. Instead, he sent a text.
anyway	dù sao	It was raining. We went out anyway.
though	tuy vậy (đứng cuối câu)	The job is hard. I like it, though.

Vì không phải liên từ, các từ này thường không nối hai mệnh đề bằng một dấu phẩy. Câu “It was raining, however we went out” mắc lỗi nối câu; bạn nên tách thành hai câu hoặc dùng dấu chấm phẩy. Đặt cạnh liên từ thật như but thì thấy ngay: “It was raining, but we went out” hoàn toàn đúng.

Riêng though có hai vai. Đứng cuối câu và tách bằng dấu phẩy thì nó là trạng từ như trong bảng, còn đứng đầu mệnh đề như “Though it was raining, we went out” thì nó là liên từ. Bạn nhớ phân biệt hai vị trí này để khỏi chấm câu sai.

Bảng 7: nhóm khẳng định, phỏng đoán và bổ sung, 7 từ

Bảy từ còn lại không thuộc nhóm nào ở trên. Chúng thể hiện thái độ của người nói với sự việc hoặc bổ sung thêm một ý đồng hướng, và không từ nào có bản -ly tương ứng.

Từ	Nghĩa	Ví dụ
perhaps	có lẽ	Perhaps she forgot the meeting.
maybe	có lẽ (thân mật)	Maybe we should call him.
indeed	quả thật	The result was indeed surprising.
also	cũng	She also speaks French.
either	cũng không, đứng cuối câu phủ định (còn là đại từ, lượng từ và liên từ tương liên either… or)	I don’t like it either.
neither	cũng không, mở đầu câu đảo ngữ phủ định và kéo trợ động từ lên trước chủ ngữ (còn là đại từ, lượng từ và liên từ tương liên neither… nor)	I can’t swim. Neither can he.
else	khác, còn gì nữa (chỉ hậu bổ cho đại từ hoặc từ hỏi: what else, someone else; không bổ nghĩa cho động từ)	What else do you need?

Ba từ also, too và either cùng mang nghĩa “cũng” nhưng chia nhau ba chỗ khác nhau; riêng too thuộc bảng mức độ phía trên, ở đây chỉ nhắc lại để bạn so ba vị trí.

Từ also đứng giữa câu, too thường đứng cuối câu khẳng định, còn either đứng cuối câu phủ định, cho nên bạn nói “I don’t like it either” chứ không nói “I don’t like it too”.

Nhóm giới từ đóng vai trạng từ khi không có tân ngữ

Nguồn tổng hợp phổ biến trên mạng hay xếp in, on, off, up, down, over, by, about, around, through, past vào cùng một danh sách trạng từ. Cách xếp đó dễ gây hiểu sai, vì bản thân những từ này vốn là giới từ, và chúng chỉ chuyển sang vai trạng từ trong một điều kiện cụ thể.

Điều kiện đó khá rõ ràng: khi phía sau chúng không có danh từ hay đại từ nào làm tân ngữ, chúng đứng độc lập và bổ nghĩa cho động từ.

Khi một trong những từ này gắn liền với động từ thành một cụm động từ, tài liệu tiếng Anh gọi nó là tiểu từ (particle); khi nó đứng riêng bổ nghĩa cho động từ, phần lớn từ điển xếp nó vào trạng từ.

Bài này tách chúng ra một mục riêng thay vì trộn vào bảy bảng trên, bởi người tra bảng cần biết mình đang tra một trạng từ thật hay một từ đổi vai theo ngữ cảnh.

Từ	Khi làm giới từ (có tân ngữ)	Khi làm trạng từ (không có tân ngữ)
in	The keys are in the drawer.	He came in.
on	The lid is on the jar.	Please drive on.
off	She jumped off the wall.	The plane took off.
up	He walked up the hill.	Stand up, please.
down	She ran down the street.	Sit down.
over	The plane flew over the city.	The plane flew over.
by	He sat by the window.	Three years went by.
past	She walked past the shop.	She walked past without looking.
about	We talked about the plan.	The children ran about.
around	We drove around the lake.	Please turn around.
through	The train went through the tunnel.	Let me through.

Bạn nhìn cặp câu “The keys are in the drawer” và “He came in” là thấy toàn bộ cơ chế. Cùng một từ in, có danh từ theo sau thì nó dẫn dắt danh từ đó, không có gì theo sau thì nó tự nói rõ hướng của hành động.

Mẹo kiểm tra nhanh khi bạn không chắc: thử đặt câu hỏi “vào đâu, lên đâu, qua đâu” ngay sau từ đó. Nếu trong câu đã có sẵn câu trả lời thì từ đó đang làm giới từ, còn nếu câu không cần trả lời gì thêm thì nó đang làm trạng từ.

Mười cặp bẫy giữa dạng trần và dạng -ly

Đây là phần đáng học kỹ nhất trong cả bài. Mười cặp dưới đây có chung một gốc từ, nhưng thêm -ly vào là nghĩa đổi hẳn, có cặp đổi tới mức nói ngược lại điều bạn định nói.

Cặp	Dạng trần	Dạng có -ly	Câu dễ nói ngược ý
hard / hardly	chăm chỉ, mạnh: He works hard.	hầu như không: He hardly works.	Muốn khen ai chăm chỉ mà viết “He hardly works” là bạn đang chê người ta lười.
late / lately	muộn: She came late.	gần đây: I haven’t seen her lately.	“She arrived lately” không nói được ý đến muộn.
near / nearly	gần (khoảng cách): He lives quite near.	gần như, suýt: I nearly fell.	“He lives nearly” không có nghĩa về chỗ ở.
high / highly	cao (độ cao thật): The kite flew high.	rất, ở mức cao (nghĩa trừu tượng): She is highly respected.	“The kite flew highly” nghe sai vì đây là độ cao vật lý.
deep / deeply	sâu (khoảng cách thật): They dug deep.	sâu sắc (cảm xúc): I was deeply moved.	“I was deep moved” dùng nhầm dạng cho nghĩa cảm xúc.
free / freely	miễn phí: Children travel free.	thoải mái, không bị cản: Speak freely.	“Children travel freely” nói về quyền đi lại, không nói về vé miễn phí.
most / mostly	nhất, rất: This suits me most.	chủ yếu: The staff are mostly students.	“The staff are most students” không diễn đạt được ý phần lớn.
fair / fairly	công bằng, đúng luật: Play fair.	khá, tương đối: The test was fairly easy.	“Play fairly” vẫn dùng được, nhưng “The test was fair easy” thì sai.
wide / widely	mở hết cỡ: Open the door wide.	rộng rãi, khắp nơi: The book is widely read.	“Open the door widely” nghe lệch vì đây là độ mở vật lý.
pretty / prettily	khá (chỉ mức độ): It’s pretty good.	một cách xinh xắn: She danced prettily.	“It’s prettily good” sai hẳn nghĩa.

Hai cặp hard và late gây rắc rối nhiều nhất, vì cả hai dạng đều là từ có thật nên phần mềm kiểm tra chính tả không báo lỗi. Bạn nhớ một mốc thôi: hardly và nearly kéo nghĩa về phía “gần như không”, còn lately kéo nghĩa về phía thời gian gần đây.

Cách luyện hiệu quả là bạn tự viết hai câu cho mỗi cặp, một câu dùng dạng trần, một câu dùng dạng -ly, rồi dịch ngược sang tiếng Việt. Nếu hai bản dịch giống nhau thì chắc chắn bạn đã hiểu sai một trong hai từ.

Tám từ vừa là tính từ vừa là trạng từ

Nhóm này không đổi hình thức khi đổi vai, cho nên vị trí trong câu là căn cứ duy nhất để bạn xác định. Bảng dưới đặt hai vai cạnh nhau kèm dấu hiệu nhận biết để bạn quyết định nhanh khi đang viết.

Từ	Vai tính từ	Vai trạng từ	Dấu hiệu phân biệt
fast	a fast car	He drives fast.	Đứng trước danh từ là tính từ, đứng sau động từ là trạng từ
hard	a hard job	She studies hard.	Sau động từ thường thì nó tả cách làm việc
late	the late bus	We arrived late.	Đứng sau động từ thì nó chỉ thời điểm muộn
early	an early flight	I woke up early.	Đứng trước danh từ là tính từ, đứng sau động từ là trạng từ
straight	a straight line	Walk straight on.	Đi với động từ chuyển động thì nó chỉ hướng
wrong	the wrong answer	You spelled it wrong.	Đứng sau tân ngữ thì nó tả cách làm
loud	a loud voice	Don’t speak so loud.	Vai trạng từ thiên về văn nói, văn viết dùng loudly
near	the near side	Winter is drawing near.	Sau động từ thì nó chỉ khoảng cách đang thu hẹp

Một câu hỏi hay gặp là vì sao “He works hard” đúng mà “He works hardly” lại đổi nghĩa, trong khi cùng là từ hard. Câu trả lời nằm ở chỗ hardly đã tách ra thành một từ riêng với nghĩa riêng từ rất lâu, nó không còn là dạng -ly của hard nữa.

Bốn lỗi thường gặp với trạng từ không có đuôi -ly

Bốn lỗi dưới đây chiếm phần lớn số câu bị trừ điểm trong bài kiểm tra về chủ đề này, và cả bốn đều sửa được nhanh khi bạn biết mình sai ở đâu.

• Tự thêm -ly vào từ không có bản -ly: câu “He runs fastly” sai vì fastly không tồn tại, câu đúng là “He runs fast”. Lỗi tương tự xảy ra với soon và here.
• Dùng nhầm dạng -ly khiến câu nói ngược ý: bạn muốn khen một người chăm chỉ mà viết “He hardly works” thì câu lại có nghĩa là anh ấy gần như không làm việc gì.
• Thêm giới từ thừa trước từ chỉ nơi chốn: câu “He went to upstairs” và “She studies in abroad” đều thừa giới từ, dạng đúng là “He went upstairs” và “She studies abroad”.
• Nối hai mệnh đề bằng dấu phẩy với however: câu “It was raining, however we went out” mắc lỗi nối câu, bạn nên tách thành hai câu hoặc dùng dấu chấm phẩy trước however.

Ghi nhớ nhanh về trạng từ không có đuôi -ly

• Trạng từ không có đuôi -ly là những từ giữ nguyên hình thức chứ không sinh ra từ quy tắc thêm -ly vào tính từ, và chức năng trong câu mới là căn cứ để nhận diện chúng.
• Bài này gom 124 từ vào bảy bảng theo chức năng: cách thức 16 từ, thời gian 24 từ, tần suất và lặp lại 6 từ, nơi chốn và hướng 33 từ, mức độ 23 từ, liên kết 15 từ, khẳng định và phỏng đoán 7 từ.
• Các từ chỉ nơi chốn như home, abroad, upstairs, downstairs không cần giới từ đứng trước, cho nên “He went upstairs” mới là dạng chuẩn.
• Nhóm liên kết như however, therefore, nevertheless là trạng từ chứ không phải liên từ, vì vậy bạn tách hai mệnh đề bằng dấu chấm hoặc dấu chấm phẩy thay vì dấu phẩy.
• Các từ in, on, off, up, down, over, by, past, about, around, through chỉ đóng vai trạng từ khi phía sau chúng không có tân ngữ; có danh từ theo sau thì chúng trở lại vai giới từ.
• Mười cặp hard, late, near, high, deep, free, most, fair, wide, pretty đổi nghĩa khi thêm -ly, trong đó hardly và nearly nghiêng về nghĩa “gần như không” nên rất dễ khiến câu nói ngược ý.

Những thắc mắc thường gặp về trạng từ không có đuôi -ly

Làm sao biết một từ có bản -ly hay không?

Cách chắc chắn nhất là tra từ điển, vì phần lớn trường hợp không suy ra được bằng quy luật. Bạn có thể dựa vào ba nhóm quen thuộc sau để đỡ phải tra quá nhiều lần.

• Nhóm không có bản -ly gồm fast, soon, here, there, abroad, upstairs, nowhere.
• Nhóm có bản -ly nhưng nghĩa khác hẳn gồm hard, late, near, high, deep, free, most, fair, wide, pretty.
• Nhóm có bản -ly và nghĩa gần nhau gồm loud, slow, quick, cheap, trong đó dạng trần thiên về văn nói.

Vì sao “She sings good” sai mà “She sings well” lại đúng?

Vì good là tính từ nên nó không bổ nghĩa được cho động từ sings, còn well chính là trạng từ tương ứng. Bạn vẫn viết “She is a good singer” được, bởi lúc đó good đang bổ nghĩa cho danh từ singer.

Riêng well còn một vai nữa dễ khiến bạn nhầm: nó là tính từ mang nghĩa khỏe mạnh trong câu “I don’t feel well”. Ở câu đó well tả tình trạng sức khỏe của chủ ngữ chứ không tả cách cảm nhận.

Nhóm này có bao nhiêu từ, học hết có cần thiết không?

Không có con số cố định, vì số lượng phụ thuộc vào việc bạn tính cả các từ chỉ dùng trong văn bản pháp lý hay không. Bài này chọn 124 từ dùng thường xuyên trong giao tiếp và văn viết phổ thông, và bạn không cần học thuộc cả 124 từ cùng lúc.

• Học trước: bảng cách thức và bảng thời gian, vì hai nhóm này xuất hiện trong hầu hết câu kể chuyện hằng ngày.
• Học sau: bảng liên kết, vì nhóm này chủ yếu phục vụ văn viết và bài thi.
• Học kỹ nhất: bảng mười cặp bẫy, vì dùng sai nhóm này làm câu đổi nghĩa chứ không chỉ sai ngữ pháp.

Học thuộc bảng rồi mà lúc nói vẫn quen tay thêm -ly thì làm sao?

Chuyện đó rất bình thường, bởi nhớ bảng trên giấy và bật ra đúng từ khi đang nói là hai kỹ năng khác nhau. Cách bền nhất là bạn lấy chính sinh hoạt của mình làm nguyên liệu, mỗi ngày kể vài câu có fast, hard, late, early rồi nghe lại xem tai mình có thấy vướng chỗ nào không.

Bạn lặp lại đủ nhiều thì “He runs fastly” sẽ tự nghe lệch mà không cần nhớ quy tắc. Nếu bạn muốn có người sửa từng câu ngay trong lúc nói, hãy xem lộ trình học tiếng Anh 1 kèm 1 theo trình độ để rút ngắn quãng này.

Freetalk English và cách học ngữ pháp để dùng được

Freetalk English (thương hiệu của Công ty Cổ phần Fungroup) dạy tiếng Anh giao tiếp 1-1 trực tuyến theo mô hình 1 Thầy 1 Trò từ tháng 8/2015, với hơn 250 giáo viên quốc tế đạt chứng chỉ TESOL và IELTS 7.0+.

Trong lộ trình Tiếng Anh cho người mất gốc của Freetalk English, những điểm như nhóm trạng từ không có đuôi -ly được đưa thẳng vào hội thoại để bạn nói thành phản xạ, thay vì dừng giữa câu để nhớ xem từ này có thêm -ly được không.

Chương trình cá nhân hóa 30 phút mỗi ngày đến nay đã dạy hơn 26.600 học viên trên toàn quốc. Website: freetalkenglish.edu.vn. Hotline và Zalo: 0902 466 499.

• Hình thức học: 1 Thầy 1 Trò trực tuyến, 30 phút mỗi buổi, giáo viên sửa ngay khi bạn nói sai dạng trạng từ.
• Đội ngũ và quy mô: hơn 250 giáo viên quốc tế có chứng chỉ TESOL và IELTS 7.0+, đã dạy hơn 26.600 học viên trên toàn quốc kể từ tháng 8/2015.
• Liên hệ: freetalkenglish.edu.vn — hotline và Zalo 0902 466 499.

Ngữ pháp và từ vựng liên quan

• Tính từ chỉ tính cách và cách dùng trong câu