Sáu giờ tối, mẹ về tới nhà là tất bật ngay, tắm rửa cho con rồi lo bữa cơm cho cả nhà. Ăn xong lại bận rộn dọn dẹp, tới khi xong xuôi thì cũng vừa lúc con sắp đi ngủ. Quãng ngắn còn lại trong ngày là lúc mẹ muốn trò chuyện với con bằng tiếng Anh để con quen dần, nhưng mẹ lại không biết nên nói thế nào, nên bắt đầu từ chủ đề gì.
Ở một nhà khác, người ba đã định tự kèm cậu con trai bốn tuổi từ mấy tháng nay mà vẫn chưa lần nào bắt đầu. Ba nhớ được kha khá từ, “apple”, “dog”, “happy”, nhưng chưa từng nói với con một câu tiếng Anh trọn vẹn, bởi ba sợ mình đọc sai rồi con cứ thế nhớ theo.
Hai gia đình, hai vấn đề khác nhau, một bên không biết nên nói thế nào, một bên sợ nói sai. Nhưng chúng ta nhìn kỹ thì thấy cả mẹ lẫn ba đều đang thiếu cùng một thứ. Cả hai đều chưa có một cách làm, chưa có gì để bám vào mà đi cùng con đều đặn từng ngày, nên tối nào cũng định rồi tối nào cũng thôi.
Bài này viết cho những ba mẹ như vậy, những người đã thử ứng dụng, đã mở video, mà con vẫn chưa nói được câu tiếng Anh nào. Cho dù tiếng Anh của mình mới ở ngưỡng trung bình, chúng ta vẫn cùng con trò chuyện được ba mươi phút mỗi ngày, mà phần ba mẹ trực tiếp nói với con chỉ chiếm mười phút trong đó. Cách kèm con học tiếng Anh tại nhà gói gọn trong ba mươi phút ấy, và nó bắt đầu từ chỗ biết con mình đang đứng ở đâu.
Đọc xong, ba mẹ sẽ nắm rõ:
- Con đang ở cấp nào trong ba cấp của chương trình.
- Tuần này nên học bài nào trong lịch 12 tuần.
- Bốn tuần nữa nhìn vào đâu để thấy con tiến bộ.
Thứ ba mẹ cần trước hết là mấy câu căn bản, ngắn và dễ nói, lặp lại suốt một tuần để con nhớ được nhờ quen nghe rồi quen trả lời ba mẹ. Những câu ấy sẽ được đưa đầy đủ trong các bài học đi kèm, mỗi tuần một bài, ba mẹ mở ra là dùng được ngay tối nay.
Chọn cấp và tài liệu học tiếng Anh cho bé tại nhà trong 1 phút
Tài liệu nào cũng chỉ có ích khi đúng cấp của con, nên ba mẹ cần biết con đang ở đâu trước khi mở lịch 12 tuần. Bảng dưới đây xếp con vào đúng cấp trong một phút bằng ba câu hỏi: con mấy tuổi, con đáp được câu “What’s this?” chưa, và con đọc được chữ chưa. Cột cuối là vốn từ của mỗi cấp theo chương trình, riêng ở cấp 1 là số từ con nghe ra và hiểu mà chưa cần tự nói. Cột này cho ba mẹ biết con sẽ đi tới đâu ở cấp đó, còn lúc chọn cấp thì ba mẹ chỉ cần nhìn ba cột đầu.
| Cấp | Con mấy tuổi | Con đáp được “What’s this?” chưa | Con đọc được chữ chưa | Vốn từ theo chương trình |
|---|---|---|---|---|
| Cấp 1 | 3 đến 6 tuổi | Chưa đáp, hoặc đáp bằng một từ | Chưa đọc được chữ | 120 đến 250 từ nhận biết |
| Cấp 2 | 7 đến 8 tuổi | Đáp được bằng một câu ngắn | Đọc được từ đơn và câu ngắn | 320 đến 500 từ |
| Cấp 3 | 9 đến 12 tuổi | Đáp được bằng cả câu | Đọc được đoạn ngắn | 600 đến 1.200 từ |
Cột tuổi chỉ là mốc để ba mẹ nhìn nhanh, còn quyết định nằm ở hai câu hỏi sau. Một bé 7 tuổi mới học tiếng Anh vẫn bắt đầu ở cấp 1 nếu con chưa đáp được một từ nào, còn một bé 6 tuổi đã đáp được câu ngắn và đọc được từ đơn thì ba mẹ cho con học cấp 2. Câu trả lời cho hai câu hỏi ấy lệch nhau cũng là chuyện thường, chẳng hạn con đáp được cả câu mà chưa đọc được chữ. Khi đó ba mẹ lấy cấp thấp hơn trong hai cấp, vì ở cấp thấp hơn con chỉ cần nghe và nói lại câu ngắn, chưa phải đọc. Ba cấp này tương ứng với chương trình tiếng Anh cho trẻ em theo từng độ tuổi mà Freetalk English đang dạy. Mẫu câu ba mẹ lặp lại với con suốt một tuần cũng dài ngắn theo cấp: cấp 1 dùng câu 2 đến 3 từ, cấp 2 dùng câu 4 đến 6 từ, cấp 3 dùng câu 7 đến 8 từ.
Nếu ba mẹ chưa chắc con đang ở cấp nào, ba mẹ có thể cho con làm một bài kiểm tra ngắn ở mục Trẻ em của bài test trình độ tiếng Anh trực tuyến của Freetalk English. Bài cho ba mẹ chọn ngữ cảnh, chọn kỹ năng và chọn độ khó từ A1, mức thấp nhất dành cho người mới, cho tới C1. Con chưa đọc được chữ thì ba mẹ ngồi cùng, đọc phần chữ giúp con và chỉ làm phần nghe; riêng phần Nói và Viết cần giáo viên chấm nên ba mẹ sẽ nhận kết quả sau.
Ba mươi phút mỗi ngày chia thế nào và ba mẹ cần có mặt ở phần nào
Ba mươi phút mỗi ngày được chia thành ba phần, mỗi phần mười phút cho một việc riêng, nên con không phải ngồi liền một mạch.
| Phần | Thời lượng | Ba mẹ làm gì | Con làm gì |
|---|---|---|---|
| Mẫu câu của bài học tuần đó | 10 phút | Nói mẫu câu, chờ con đáp, rồi nói lại câu đó vài lần trong mười phút | Nghe và đáp bằng một từ hoặc một câu |
| Bài hát hoặc video đúng chủ đề | 10 phút | Mở bài hát hoặc video cùng chủ đề, không cần ngồi cạnh giải thích | Nghe, hát theo và làm theo động tác trong bài hát |
| Chơi lại trò của bài học | 10 phút | Chơi cùng con đúng trò của bài học, dùng lại mẫu câu vừa học | Chơi và đáp lại bằng mẫu câu đó |
Trong bài học của tuần, ba mẹ cần đọc kỹ nhất phần dành cho mười phút đầu, vì đó là lúc ba mẹ nói mẫu câu của tuần với con; bài học của từng tuần có trong lịch 12 tuần bên dưới. Mười phút giữa là phần con nghe được một mình, ba mẹ bật bài hát rồi đi làm việc khác cũng không sao. Mười phút cuối cần ba mẹ chơi cùng con, để mẫu câu vừa nói được dùng lại một lần nữa trong lúc chơi.
Ba phần mười phút không nhất thiết dồn vào một khung giờ. Nhà có ông bà trông con ban ngày thì ông bà mở bài hát cho con nghe vào buổi trưa hoặc buổi chiều, còn ba mẹ dành mười phút nói mẫu câu với con vào buổi tối. Chia ra như vậy vẫn được, miễn trong ngày con được nghe mẫu câu của tuần ít nhất một lần từ người thật và có người chờ con đáp lại.
Lịch học tiếng Anh 30 phút mỗi ngày cho trẻ trong 12 tuần
Lịch học tiếng Anh 30 phút mỗi ngày cho trẻ dưới đây chạy trong 12 tuần, mỗi tuần một dòng. Tám tuần đầu, mỗi hai tuần gắn với một tình huống quen thuộc trong ngày của con và một bài học có sẵn mẫu câu. Bốn tuần cuối mở sang bốn tình huống mới, mỗi tuần kèm một lượt ôn lại tình huống đã học. Bài học riêng cho bốn tình huống mới đã có, ba mẹ bấm vào tên bài ở cột Bài học của bảng dưới đây để đọc trọn bài. Bốn dòng cuối của bảng mẫu câu bên dưới vẫn giữ nguyên để ba mẹ tra nhanh câu của tuần đó khi cần. Phần ôn lại thì ba mẹ dùng câu ở bốn dòng đầu, theo đúng cách như tám tuần đầu. Lịch chia theo tình huống trong ngày của con, không chia theo kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, vì ba mẹ dễ bắt đầu hơn khi gắn từng câu với một việc con đang làm.
| Tuần | Tình huống trong ngày | Bài học |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Bữa ăn | câu tiếng Anh giao tiếp với con |
| Tuần 2 | Bữa ăn | Tiếp tục bài học tuần 1 |
| Tuần 3 | Giờ chơi | trò chơi tiếng Anh tại nhà |
| Tuần 4 | Giờ chơi | Tiếp tục bài học tuần 3 |
| Tuần 5 | Giờ học bài | mẫu câu lúc con học bài |
| Tuần 6 | Giờ học bài | Tiếp tục bài học tuần 5 |
| Tuần 7 | Cơ thể và cảm xúc | luyện nói về cơ thể và cảm xúc |
| Tuần 8 | Cơ thể và cảm xúc | Tiếp tục bài học tuần 7 |
| Tuần 9 | Lúc thức dậy, kèm ôn lại bữa ăn | câu tiếng Anh cho bé lúc thức dậy |
| Tuần 10 | Trên đường đi, kèm ôn lại giờ chơi | câu tiếng Anh cho bé trên đường đi |
| Tuần 11 | Lúc tắm, kèm ôn lại giờ học bài | câu tiếng Anh cho bé lúc tắm |
| Tuần 12 | Trước khi đi ngủ, kèm ôn lại cơ thể và cảm xúc | câu tiếng Anh cho bé trước khi đi ngủ |
Một người mẹ mua ba ứng dụng cho con tự học, con chơi được hai tuần rồi bỏ, vì ngoài lúc mở máy thì không ai hỏi lại con những câu trong ứng dụng đó. Lịch 12 tuần khác ở chỗ ba mẹ nói lại mẫu câu của tuần mỗi ngày, đúng vào lúc con đang ở tình huống đó, suốt cả tuần, chứ không chỉ lúc con mở máy.
Bảng mẫu câu theo cấp và tình huống trong ngày
Bảng dưới đây là phần tài liệu học tiếng Anh cho bé tại nhà mà ba mẹ dùng được ngay. Bảng ghép ba cấp với tám tình huống trong lịch 12 tuần, mỗi ô là một câu ở mức A1, tức mức tiếng Anh thấp nhất trong thang quốc tế, và không câu nào quá tám từ.
| Tình huống | Cấp 1 (3 đến 6 tuổi) | Cấp 2 (7 đến 8 tuổi) | Cấp 3 (9 đến 12 tuổi) |
|---|---|---|---|
| Bữa ăn | Time to eat! | Let’s wash our hands and eat. | Can you help me set the table? |
| Giờ chơi | Let’s play! | Do you want to play now? | It’s your turn to choose the game. |
| Giờ học bài | Open your book. | Let’s do your homework now. | Can you check your homework again, please? |
| Cơ thể và cảm xúc | Are you happy? | How do you feel today? | Tell me how you feel after school. |
| Lúc thức dậy | Good morning! | Time to wake up now. | Get up and brush your teeth, please. |
| Trên đường đi | Hold my hand. | Look, a red car! | Can you count the cars on the road? |
| Lúc tắm | Bath time! | Let’s wash your hair now. | Can you wash your face by yourself? |
| Trước khi đi ngủ | Good night! | Let’s read a book in bed. | What was the best part of your day? |
Ba mẹ chỉ cần dùng đúng một cột, là cột của cấp con đang học. Trong cột đó, mỗi tuần ba mẹ lấy đúng một câu của tình huống tuần ấy rồi lặp lại nhiều lần trong tuần, chứ không dạy con cả cột cùng lúc. Từ tuần 1 tới tuần 8, mẫu câu chính của tuần nằm trong bài học của tuần đó, còn bảng này là câu gọn để ba mẹ nói ngay khi chưa kịp mở bài học. Từ tuần 9 tới tuần 12, bảng này là nguồn câu chính.
Vì sao nên chia nhỏ mỗi ngày và có người thật nói với con
Cách kèm con học tiếng Anh tại nhà theo lịch này dựa trên hai nghiên cứu, và cả hai đều có giới hạn mà ba mẹ nên biết.
- Người thật đáp lại con: một nghiên cứu của Kuhl, Tsao và Liu công bố trên PNAS năm 2003 cho thấy trẻ 9 tháng tuổi nhận ra được âm mới trong tiếng nước ngoài khi nghe người thật nói chuyện trực tiếp. Các bé nghe cùng nội dung đó qua video hoặc băng ghi âm thì không nhận ra được như vậy. Nghiên cứu này đo khả năng nhận biết âm ở trẻ sơ sinh, không đo kỹ năng nói ở trẻ 5 hay 8 tuổi, và cũng không so sánh học ít với học nhiều. Điều ba mẹ rút ra được ở đây chỉ là: nghe người thật nói chuyện trực tiếp khác với nghe qua màn hình, nên con cần có người thật nói với con, chứ không chỉ cần được nghe tiếng Anh.
- Chia nhỏ ra từng ngày: một tổng hợp của Cepeda và cộng sự, đăng trên Psychological Bulletin năm 2006, gộp 317 thí nghiệm về cách con người nhớ lại từ ngữ đã học. Kết quả chung cho thấy chia việc học thành nhiều lần cách quãng giúp nhớ lâu hơn học dồn một lần. Các thí nghiệm trong tổng hợp này nói về việc nhớ từ ngữ nói chung, không riêng trẻ em, nên ba mẹ coi đây là một lý do để chia nhỏ việc học, không phải một con số áp thẳng vào lịch học của con.
Nghiên cứu của Kuhl cũng giúp ba mẹ hiểu mười phút bài hát hoặc video nằm ở đâu trong ba mươi phút. Mười phút đó giúp tai con quen với âm thanh và nhịp của tiếng Anh, còn việc dạy con nói nằm ở mười phút ba mẹ hỏi và chờ con đáp. Vì vậy, dù bận, ba mẹ nên giữ mười phút nói mẫu câu với con, phần mà video không thay được.
Một bé 7 tuổi học ở trung tâm hai buổi một tuần, còn những ngày còn lại thì ở nhà không ai nói tiếng Anh với con. Mười phút mỗi tối ở nhà không thay thế buổi học ở trung tâm, mà lấp đúng mấy ngày trống giữa hai buổi, quãng con dễ quên nhất những câu vừa học.
Bảng tự chấm 4 tuần dùng chung cho mọi bài học
Bảng này dùng chung cho cả bốn bài học trong lịch học tiếng Anh 30 phút mỗi ngày cho trẻ. Bốn tuần trong bảng tính từ tuần đầu ba mẹ bắt đầu nói mẫu câu với con, nên lần đầu dùng bảng, bốn tuần ấy rơi vào hai bài học đầu của lịch. Mỗi tuần ứng với một việc ba mẹ nhìn thấy được ở con, không cần bài kiểm tra.
| Tuần | Con làm được gì |
|---|---|
| Tuần 1 | Con nghe mẫu câu và làm theo hành động, chưa cần nói |
| Tuần 2 | Con đáp lại bằng một từ khi ba mẹ hỏi |
| Tuần 3 | Con đáp lại bằng một câu ngắn hai đến bốn từ |
| Tuần 4 | Con tự nói câu đầu tiên mà không cần ba mẹ nhắc trước |
Nếu hết tuần 4 mà con vẫn dừng ở mức tuần 2, ba mẹ không cần lo lắng ngay. Ba mẹ chỉ cần giữ nguyên mẫu câu đang học thêm một tuần rồi mới chuyển sang bài học tiếp theo.
Năm lỗi hay gặp khi tự làm lịch 30 phút
Khi tự làm lịch học tiếng Anh 30 phút mỗi ngày cho trẻ, chúng ta hay mắc năm lỗi dưới đây, và bảng ghi kèm cách sửa từng lỗi.
| Lỗi | Dấu hiệu nhận biết | Cách sửa |
|---|---|---|
| Nhồi thật nhiều từ trong một buổi | Con thuộc vài từ rồi quên, hoặc nói từng từ rời mà không ghép được thành câu | Mỗi tuần chỉ dạy một mẫu câu của bài học, không thêm từ ngoài bài |
| Bỏ phần nói vì sợ con nói sai, hoặc vì chính ba mẹ sợ phát âm chưa chuẩn | Buổi học chỉ còn nghe và xem, ba mẹ im lặng, con không có ai đáp lại | Ba mẹ vẫn nói mẫu câu theo cách đọc ghi trong bài học của tuần, vì sai một vài âm không khiến con học sai cả câu |
| Đổi tài liệu liên tục | Tuần nào cũng một ứng dụng hoặc một bộ thẻ mới, con chưa kịp quen câu nào | Giữ mỗi bài học đúng số tuần trong lịch: hai tuần ở tám tuần đầu, một tuần ở bốn tuần cuối |
| Học dồn một buổi rồi nghỉ mấy ngày liền | Cuối tuần dồn một giờ, các ngày còn lại bỏ trống | Ngày nào cũng giữ ít nhất mười phút nói mẫu câu với con |
| Biến buổi học thành buổi kiểm tra | Ba mẹ liên tục hỏi “con nhớ chưa”, con né tránh hoặc im lặng | Dùng bảng tự chấm 4 tuần, chỉ quan sát và không hỏi dồn |
Năm câu tiếng Anh dùng được ngay tối nay
Năm câu dưới đây dùng kèm với mẫu câu của tuần. Đây là những câu ba mẹ dùng để mở đầu, để khen và để nhắc con trong lúc học, nên tuần nào cũng dùng lại được. Cách đọc ghi trong ngoặc là cách đọc gần nhất mà chữ Việt ghi lại được, chưa phải âm chuẩn; ba mẹ đọc liền các tiếng trong ngoặc và đọc nhẹ tiếng cuối.
- Let’s start! (lét xờ tát) dùng để mở đầu mười phút nói mẫu câu với con.
- Good job! (gút giốp) dùng để khen con ngay khi con đáp đúng.
- One more time? (oăn mo tai) dùng khi ba mẹ muốn con lặp lại câu vừa nói.
- Your turn now. (dio tơn nao) dùng khi tới lượt con nói hoặc chơi.
- I’m proud of you. (am prao đớp diu) dùng để khen con sau khi con hoàn thành một câu mới.
Khi nào con cần thêm người luyện cùng
Ba dấu hiệu dưới đây cho biết con cần thêm một người luyện cùng ngoài ba mẹ.
- Con lặp đúng câu ba mẹ vừa nói, nhưng đã theo lịch hơn một tháng mà hễ ba mẹ hỏi câu khác là con không đáp được.
- Con nói sai âm cuối của một từ nhiều lần, ba mẹ nghe ra là chưa đúng nhưng không biết sửa cho con thế nào.
- Con đã nói được hết các mẫu câu của cấp mình trong bốn bài học đầu.
Ở đầu mỗi buổi học tại Freetalk English, cô giáo Nguyễn Thị Ngọc thường hỏi ba mẹ một câu trước khi vào bài: “Tuần này ở nhà con đã đáp được câu nào?” Câu trả lời của ba mẹ giúp cô biết nên ôn lại mẫu câu nào hay chuyển sang câu mới cho con. Cô có hơn 9 năm kinh nghiệm giảng dạy, hơn 2.000 giờ dạy trực tuyến, IELTS 7.5 và bằng Thạc sĩ TESOL, tức chuyên ngành dạy tiếng Anh cho người nói tiếng khác.
Hai khoá học của Freetalk English chia theo tuổi, không chia theo ba cấp ở phần trên, nên ba mẹ chọn theo tuổi của con. Con từ 3 đến 5 tuổi thì ba mẹ đăng ký một buổi học thử tại chương trình tiếng Anh cho con 3 đến 5 tuổi. Con từ 6 đến 13 tuổi thì ba mẹ đăng ký một buổi học thử tại chương trình tiếng Anh cho con 6 đến 13 tuổi. Giáo viên sẽ nghe con trả lời vài câu tiếng Anh để biết con đang ở trình độ nào trước khi xếp lịch học.
Băn khoăn của ba mẹ khi tự kèm con
Ba câu hỏi ba mẹ hay đặt ra nhất khi tự kèm con theo lịch:
- Nghỉ vài ngày giữa lịch thì có phải làm lại từ đầu không?
- Con 3 tuổi đã bắt đầu được chưa?
- Hết 12 tuần rồi thì học tiếp thế nào?
Nghỉ vài ngày giữa lịch thì có phải làm lại từ đầu không?
Không. Nghỉ vài ngày thì ba mẹ nói tiếp đúng mẫu câu của tuần đang dở, coi như mấy ngày ấy không có. Nghỉ hơn một tuần thì con thường quên câu đang học, nên ba mẹ nói lại mẫu câu ấy như buổi đầu tiên của tuần, nhưng vẫn không cần lùi về tuần 1.
Con 3 tuổi đã bắt đầu được chưa?
Được. Cấp 1 của chương trình bắt đầu từ 3 tuổi, với mẫu câu 2 đến 3 từ, và lúc mới bắt đầu con chỉ cần đáp bằng một từ hoặc một cử chỉ.
Hết 12 tuần rồi thì học tiếp thế nào?
Ba mẹ mở lại bảng tự chấm 4 tuần và xem với mỗi mẫu câu đã học, con đang làm được tới dòng nào trong bảng. Nếu con tự nói được mẫu câu của cả bốn bài mà không cần nhắc, ba mẹ xem lại bảng chọn cấp. Con đã đáp được câu dài hơn và đọc chữ tới mức của cấp kế tiếp thì ba mẹ chạy lại lịch 12 tuần với cột câu của cấp đó. Con đang ở cấp 3 thì đây là lúc con cần thêm người luyện cùng, như ở phần bên trên.
Cách kèm con học tiếng Anh tại nhà không cần bắt đầu bằng một giáo trình dày. Ba mẹ chọn đúng cấp, chọn mẫu câu của tuần này, rồi dành mười phút nói với con, mười phút cho con nghe bài hát và mười phút chơi lại cùng con.
Chuỗi bài học tiếng Anh tại nhà cho con
Danh sách dưới đây là chuỗi tài liệu học tiếng Anh cho bé tại nhà theo từng tình huống trong ngày. Bốn bài đầu mỗi bài đi cùng hai tuần của lịch, bốn bài sau mỗi bài đi cùng một tuần.
- câu tiếng Anh giao tiếp với con hằng ngày: tuần 1 đến 2, bữa ăn
- trò chơi tiếng Anh tại nhà: tuần 3 đến 4, giờ chơi
- mẫu câu tiếng Anh giao tiếp cho trẻ em: tuần 5 đến 6, giờ học bài
- luyện nói tiếng Anh cho trẻ tại nhà: tuần 7 đến 8, cơ thể và cảm xúc
- câu tiếng Anh cho bé lúc thức dậy: tuần 9, lúc thức dậy
- câu tiếng Anh cho bé trên đường đi: tuần 10, trên đường đi
- câu tiếng Anh cho bé lúc tắm: tuần 11, lúc tắm
- câu tiếng Anh cho bé trước khi đi ngủ: tuần 12, trước khi đi ngủ
Freetalk English (thương hiệu của Công ty Cổ phần Fungroup) đào tạo tiếng Anh giao tiếp 1-1 online theo mô hình 1 Thầy 1 Trò từ tháng 8/2015 — giáo viên quốc tế (Anh, Mỹ, Philippines) đạt chứng chỉ giảng dạy TESOL và IELTS 7.0+, lộ trình cá nhân hoá 30 phút/ngày, 26.600+ học viên trên toàn quốc đã lựa chọn theo học.
- Địa chỉ: B06-L11 Dương Nội, Hà Đông, Hà Nội
- Hotline: 0902 466 499
- Zalo: 0902 466 499
- Website: freetalkenglish.edu.vn
